23 Temmuz 2017 Pazar Saat 19:35
21 Y├╝zy─▒lda D├╝nyada Su Sava┼člar─▒
01 Aralık 2013 Pazar Saat 04:19
Ge├žen g├╝nlerde Bakan bayraktar─▒n da itiraf etmek zorunda kald─▒─č─▒ HES'ler do─čru de─čil, Enerji N├╝kleer ile ├ž├Âz├╝lecek itiraf─▒, K├╝├ž├╝k derelere HES izni verilmeyece─či hayata ne zaman ge├žecek?

D├╝nya ├žap─▒nda her ge├žen g├╝n daha da b├╝y├╝k bir sorun olmaya ba┼člayan temiz su temini, kapitalizmin bu alandan da kar elde etme h─▒rs─▒ ile bir insan hakk─▒ olmaktan ├ž─▒kal─▒ ├žok oldu. Ya┼čam─▒n kayna─č─▒ olan su d├╝nya tekellerince payla┼č─▒ladursun, insanl─▒k cevab─▒n─▒ ya┼čam hakk─▒ i├žin m├╝cadele g├Âstererek veriyor. 

T├╝rkiye co─črafyas─▒nda da son zamanlarda yak─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ HES projeleri, termik santral projeleri ve bu yolla suyun ticarile┼čtirilmesiyle hissettiren su sorunu sermayenin a├ž─▒k bir sava┼č ilan─▒d─▒r. AKP h├╝k├╝metinin do─čay─▒, insan─▒ ve insan haklar─▒n─▒ talan eden azg─▒n neoliberal politikalar─▒, insan i├žin hayati ├Ânemi olan suyu meta haline ├ževirmekte ancak do─čan─▒n talan─▒n─▒ engellemek i├žin yeni bir m├╝cadele alan─▒ da ortaya ├ž─▒kmakta. ├ľyle ki Metin Lokumcu derelerini sermayenin talan─▒na kar┼č─▒ korurken g├Âvdesini siper etmi┼č, bu u─čurda ┼čehit olmu┼čtu. Termik santrallere kar┼č─▒ direni┼č ba┼člatan Gerze halk─▒ da benzer bir militanl─▒kla m├╝cadelelerine devam ediyorlar.


Suyun ticarile┼čtirilmesi s├╝reci d├╝nyan─▒n pek ├žok b├Âlgesinde ├žok ciddi direni┼člerle kar┼č─▒la┼čt─▒. Bu direni┼člerden en militan─▒, ilk su sava┼č─▒ olarak bilinen BolivyaÔÇÖn─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ b├╝y├╝k ┼čehri olan CochabambaÔÇÖda,emek├žilerin ├Âz ├Ârg├╝tlenmeleri ile ger├žekle┼čti. Y─▒l 2000 idi ve ├žokuluslu tekellere kar┼č─▒ verilmeye ba┼članan m├╝cadele, 5 ay i├žinde bir milyon insan─▒ sokaklara d├Âkmeyi ba┼čarm─▒┼čt─▒. Sokaklarda insanlar─▒n katledildi─či, s─▒k─▒y├Ânetim ilan─▒na kadar giden devasa bir m├╝cadele ile Bolivya halk─▒ suyun ticarile┼čtirilmesini durdurmay─▒ ba┼čard─▒.


Y├Ânetmenli─čini Ichar BollainÔÇÖin yapt─▒─č─▒ ÔÇťYa─čmuru BileÔÇŁ filmi Cochabamba halk─▒n─▒n bu destans─▒ direni┼člerini konu al─▒yor. ├çok ├Âzel bir senaryo ile basitli─če d├╝┼čmeden m├╝cadeleyi izleyicilere ula┼čt─▒rmay─▒ ba┼čar─▒yor. Film ├╝zerine konu┼čmaya ge├žmeden ├Ânce Cochabamba direni┼čini anlatmak, filmin direni┼čle olan ba─člar─▒n─▒ a├ž─▒klamak ve filmi anlamak i├žin yararl─▒ olacakt─▒r.


Cochabamba Su Sava┼člar─▒

Bolivya asgari ├╝cretin y├╝z dolar─▒n alt─▒nda oldu─ču, Latin AmerikaÔÇÖn─▒n en yoksul ├╝lkelerinden birisi. ─░nka medeniyetinin bulundu─ču topraklar olan BolivyaÔÇÖda ├Âzellikle ─░nka yerli halk─▒ bu yoksullu─ču y├╝zy─▒llardan beri ya┼čamakta. Be┼č y├╝z y─▒ld─▒r emperyalizmin ayaklar─▒n─▒n alt─▒nda k─▒vranan halklar k├Âlelikten modern k├Âleli─če uzun bir s├Âm├╝r├╝ tarihine sahip.

Suyun ticarile┼čtirilmesinin BolivyaÔÇÖda uygulanmaya konulmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ 90ÔÇÖl─▒ y─▒llar─▒n sonuna tekab├╝l ediyor; 1997-2001 y─▒llar─▒ aras─▒nda iktidarda bulunan ba┼čkan Hugo Banzer taraf─▒ndan D├╝nya Bankas─▒ÔÇÖn─▒n talimatlar─▒ ├╝zerine h─▒zl─▒ bir ┼čekilde ba┼člad─▒. 1999 y─▒l─▒nda ilk ├Âzelle┼čtirme ger├žekle┼čti. 


├ľzelle┼čtirmelerin hemen ard─▒ndan toplumsal muhalefet y├╝kselmeye ba┼člad─▒. 2000 y─▒l─▒n─▒n Nisan ay─▒nda sular─▒ ilk olarak ├Âzelle┼čtirilen CochabambaÔÇÖda ba┼č g├Âsteren isyan dalgas─▒, 2005ÔÇÖte La PazÔÇÖda s├╝rd├╝.

Yar─▒ ├ž├Âl olan BolivyaÔÇÖda b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču yoksul olan k├Âyl├╝l├╝k i├žin hayati ├Ânemdeki su, ┼čehirlerdeki b├╝y├╝k orandaki i┼čsizlik ve d├╝┼č├╝k ├╝cretli ├žal─▒┼čma ko┼čullar─▒ ile toplumun emek├ži kesimini birle┼čtirdi. Talepler su hakk─▒n─▒n yan─▒nda i┼čsizli─čin son bulmas─▒ ve d├╝┼č├╝k ├╝cretlerin y├╝kseltilmesi olarak geni┼čledi. ├ťlkenin t├╝m ┼čehirlerine yay─▒ld─▒. ├ľzelle┼čtirme sonucu ayl─▒k su gideri %300 art─▒┼čla 20 dolara ula┼čt─▒; yani d├Ârt ki┼čilik bir ailenin bir ayl─▒k yiyecek giderine. Bunun ├╝zerine k├Âyl├╝ler da─člardaki kaynaklardan k├Âylerine kilometrelerce hendekler kazarak bedava su kullanma yoluna gitmeye ba┼člad─▒lar ancak ├Âzelle┼čtirme yasas─▒ ya─čmur suyunun biriktirilmesini dahi yasakl─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ ya─čmur suyu ├Âzelle┼čtirilmi┼č olan su havzalar─▒na gidecekti ve k├Âyl├╝ler taraf─▒ndan tutulmas─▒, ┼čirketin ÔÇť├Âzel m├╝lkiyetiÔÇŁ haline gelmi┼č olan bir mal─▒ ├žalmak anlam─▒na geliyordu. ┼×irketler, nehirlerle birlikte bulutlar─▒ da sat─▒n alm─▒┼č bulunuyorlard─▒.


Bolivya emek├žileri i├žin ger├žek bir isyan ilmek ilmek ├Âr├╝lmeye ba┼čland─▒. Ocak ay─▒nda ÔÇťLa Coordinardora de Defansa del Agua y del la VidaÔÇŁ yani ÔÇťSuyu ve Do─čay─▒ Savunma Birli─čiÔÇŁ ad─▒n─▒ verdikleri bir ├Ârg├╝tlenme ile be┼č ay i├žerisinde bir milyon ki┼čiye ula┼čt─▒lar ve ┼×ubatÔÇÖtan NisanÔÇÖa kadar bir├žok militan eyleme imza att─▒lar. ┼×ehir meydan─▒nda toplan─▒p aylard─▒r ├Âdemedikleri su faturalar─▒n─▒ yakt─▒ktan sonra ├Âzelle┼čtirmelerin geri ├žekilmemesi halinde ├╝lkede hayat─▒ durduracaklar─▒n─▒ ilan ettiler. Ula┼č─▒m─▒n tamamen durduruldu─ču ┼čehirde ┼×ubat ay─▒nda s─▒k─▒y├Ânetim ilan edildi. 


Polis sokaklarda ger├žek mermilerle eylemci avlad─▒. ├ť├ž ki┼činin ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ eylemlerden sonra ┼čirket, su idaresini ├žal─▒┼čanlar─▒ ile birlikte devretti. Ancak ├Âzelle┼čtirme yasas─▒ halen geri ├žekilmemi┼čti. H├╝k├╝metin uzun s├╝re askeri tehditler savurmak d─▒┼č─▒nda kitlelerin taleplerine sessiz kalan tavr─▒ kar┼č─▒s─▒nda emek├žiler 4 g├╝n boyunca ┼čehrin t├╝m yollar─▒n─▒ kapatt─▒lar. ├çat─▒┼čmalar bir ay i├žinde milyonlarca Bolivyal─▒n─▒n CochabambaÔÇÖya y├╝r├╝mesine neden oldu. ├ťlke genelinde bir g├╝nl├╝k genel grev ilan edildi. Ve en nihayetinde emek├žiler sava┼č─▒ kazand─▒ ve ├Âzelle┼čtirme yasalar─▒n─▒ geri ├žektirdi.

Bu arada belirtmekte fayda var Bolivya sular─▒n─▒ m├╝lkiyetine alan ┼čirketler Bechtel HoldingÔÇÖe ait. Holdingin ba┼č─▒ndaki isim ise Ronald ReagonÔÇÖ─▒n sekreterlerinden olan George Shultz. Bechtel, ABDÔÇÖnin Irak y─▒k─▒m─▒ndan sonra yeniden in┼ča s├╝recinde 650 milyon dolarl─▒k bir anla┼čmaya imzas─▒n─▒ atm─▒┼č durumda. 140 ayr─▒ ├╝lkede 190 bin projesine sahip bu ├žokuluslu tekel, 200 su ve at─▒k su anla┼čmas─▒ndan milyonlarca dolar kazan─▒yor.


Ya─čmuru Bile

Temmuz ay─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖde ├žok az sinemada g├Âsterime girebilmi┼č ÔÇťYa─čmuru BileÔÇŁ filmi, bir film ekibinin BolivyaÔÇÖya gitmesiyle ba┼člar. Film, Kristof KolombÔÇÖun AmerikaÔÇÖya geli┼čiyle ba┼člayan s├Âm├╝rgele┼čtirmeyi anlatacakt─▒r. 

K─▒z─▒lderililerin k├Âlele┼čtirilmesine kar┼č─▒ gelen bir rahibin hikayesini de imparatorlu─ča kar┼č─▒ gelen K─▒z─▒lderililerin direni┼či ile birlikte anlatmay─▒ hedeflemektedir y├Ânetmen. Ancak yap─▒mc─▒lar K─▒z─▒lderililer yerine hem onlara fiziksel olarak ├žok benzeyen hem de ├žok ucuza ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ i├žin BolivyaÔÇÖya gelip ─░nkal─▒lar─▒ g├╝nde 2 dolara oynatmaya karar vermi┼člerdir.


Yap─▒mda 500 y─▒l ├Ânce alt─▒n i├žin gelen ÔÇťbeyaz adamÔÇŁ─▒n yerlileri k├Âlele┼čtirmesine kar┼č─▒ duran K─▒z─▒lderiliÔÇÖyi canland─▒ran Daniel ayn─▒ zamanda su m├╝cadelesinin ├Ânde gelenlerinden militanlar─▒ndan biridir.

Bu nedenle devaml─▒ olarak y├Ânetmen taraf─▒ndan film i├žin ├Ânemli bir rol oynad─▒─č─▒ gerek├žesiyle ├╝├ž hafta eylemlerden uzak durmas─▒ konusunda uyar─▒lmaktad─▒r.

Ancak Daniel, ├žocuklar─▒ i├žin m├╝cadele etmek zorundad─▒r ve b├╝t├╝n eylemlerde en ├Ânde y├╝r├╝mektedir. DanielÔÇÖin filmde her iki m├╝cadele i├žinde de lider olarak resmedilmi┼č olmas─▒ filmin as─▒l temas─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kart─▒yor; alt─▒n i├žin k├Âlele┼čtirenler modern zamanlarda suyu ├žalanlarla ayn─▒d─▒r ve be┼č y├╝z y─▒ld─▒r insanl─▒─č─▒n s├Âm├╝r├╝s├╝ devam etmektedir! Ger├žek hayatla film i├žinde anlat─▒lan s├Âm├╝r├╝ ├Âyk├╝s├╝ birbirlerine film boyunca ├Âylesine s─▒k─▒ ba─čl─▒d─▒r ki izleyici kendisini imparatorluklar ├ža─č─▒ndan 21. y├╝zy─▒la ba─člayan bir zaman t├╝neli i├žerisinde bulur.


Film i├žinde film ├Ârg├╝s├╝ halinde devam eden sahneler, ├žok b├╝y├╝k bir incelikle verilirken be┼č y├╝zy─▒l ├Âncesi ile 2000 y─▒l─▒ birarada m├╝thi┼č ge├ži┼čler yaparak yans─▒t─▒lm─▒┼čt─▒r. Filmden birka├ž sahne ile a├ž─▒klayal─▒m.├çekimler s─▒ras─▒nda DanielÔÇÖin de aralar─▒nda bulundu─ču K─▒z─▒lderilililerin yak─▒ld─▒─č─▒ bir sahne ├žekildikten sonra verilen arada, K─▒z─▒lderili kost├╝mleri i├žindeki Daniel film setine gelen polislerce tutuklanmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Fakat yerli oyuncular (asl─▒nda ayn─▒ zamanda her biri su m├╝cadelesinin bir par├žas─▒ olan yerliler), bir direni┼čle DanielÔÇÖi polisin ellerinden ka├ž─▒rmay─▒ ba┼čar─▒rlar.


Bir ba┼čka sahnede ise ├žekimler esnas─▒nda kucaklar─▒nda bebekleri ile kad─▒nlar─▒n, kendilerini k├Âpeklerle takip eden askerlerden ka├žarken nehirde bebeklerini bo─čmalar─▒ istenmektedir. Y├Ânetmen her ne kadar bo─čma sahnesinde oyuncak bebeklerin kullan─▒laca─č─▒ndan bahsetse de kad─▒nlar oynamayacaklar─▒n─▒ Daniel arac─▒l─▒─č─▒yla y├Ânetmene iletirler. ├çocuklar─▒n─▒ hi├žbir ┼čey i├žin tehlikeye atmayacaklar─▒n─▒ s├Âyleyen ─░nka kad─▒nlar─▒, kendilerinden ├žok daha ba┼čka de─čerlerle, para ├╝zerine kurulmu┼č hayatlar ya┼čayan film ekibini hayretler i├žerisinde b─▒rak─▒rlar. 


Ekip, bu s├╝re├žte ├ževrelerinde olan bitenlerden etkilenmekte, taraf se├žmeye mecbur kalmaktad─▒r. Her kuru┼čun hesab─▒n─▒ yapan y├Ânetmen (Luis Tosar) ve yard─▒mc─▒ y├Ânetmen (Gael Garcia Bernal) ve oyuncular insanlar─▒n yoksullu─čunun kar┼č─▒s─▒nda ├╝z├╝lmekte ancak kendi burjuva ya┼čant─▒lar─▒na dokunmayacak ┼čekilde uzaktan izlemekte hatta ├žat─▒┼čmalardan korkmaktad─▒rlar. Kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ her engeli para ile a┼čmaya ├žal─▒┼čmakta ve filmi ├žekerken kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ her zorlu─ču bu yolla a┼čmaktad─▒rlar. ├ľrne─čin DanielÔÇÖin bir ├žat─▒┼čmadan sonra tutuklanmas─▒ ile birlikte polise para teklif ederek ├žekimler i├žin DanielÔÇÖin ├žok ├Ânemli oldu─čunu bu nedenle sal─▒verilmesini talep ederler polis ┼čefi ise ├žekimler bittikten sonra DanielÔÇÖi geri alaca─č─▒n─▒ s├Âyler. Y├Ânetmen ise b├Âyle bir pazarl─▒─č─▒ kabul eder ├ž├╝nk├╝ onun i├žin milyonlar yat─▒rd─▒─č─▒ filmin bitmesi, DanielÔÇÖin ├Âzg├╝rl├╝─č├╝nden ├žok daha ├Ânemlidir. DanielÔÇÖi ÔÇťkurtaranÔÇŁ beyaz adam, neden filmi riske att─▒─č─▒n─▒ sorar ve Daniel yan─▒tlar: ÔÇťAnlam─▒yorsunuz, su hayatt─▒r.ÔÇŁ


Cochabamba halk─▒n─▒n ba┼člatt─▒─č─▒ Bolivya sath─▒na yay─▒lan direni┼čin tam ortas─▒nda kalan film ekibi can g├╝venlikleri olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek uzakla┼čmaya karar verirler. Yollar eylemciler taraf─▒ndan kesilmi┼č, ula┼č─▒m tamamen durmu┼č, h├╝k├╝met s─▒k─▒y├Ânetim ilan etmi┼čtir; sokaklarda ├žat─▒┼čmalar devam etmekte insanlar vurulmakta, insanlar ├žat─▒┼čmakta, insanlar kazanmaktad─▒rÔÇŽ K├╝├ž├╝k burjuva tav─▒rlar─▒yla oyuncular sokaklardaki vah┼čete ├Âfke duysalar da ├╝lkeyi terk ederek kendilerini kurtarman─▒n pe┼čine d├╝┼čmektedirler. Ayn─▒ anda y├Ânetmense a─č─▒r yaral─▒ olan DanielÔÇÖin k─▒z─▒na yard─▒m etmek i├žin eylemlerin tam ortas─▒ndan ge├žmekte, kad─▒nlar─▒n eteklerinde toplad─▒klar─▒ ta┼člarla barikat kurdu─čuna tan─▒kl─▒k etmektedir. Y├Ânetmen, g├Ârd├╝kleri kar┼č─▒s─▒nda g├╝nl├╝─č├╝ 2 dolara ├žal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ insanlar─▒n hayata tutunma sava┼č─▒na tan─▒k olmaktad─▒r.


Ve veda vakti gelmi┼čtir. ├çat─▒┼čmalar son bulmu┼č, sokaklar derin bir sessizli─če g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r. Y├Ânetmen, DanielÔÇÖe bundan sonra ne yapaca─č─▒n─▒ sorar cevap bellidir; ÔÇťHayatta kalmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m. En iyi yapt─▒─č─▒m ┼čeyi yaniÔÇŁ der. K├╝├ž├╝k burjuva hayat─▒na ka├žan y├Ânetmen, kal─▒p m├╝cadele etmek zorunda kalan bir emek├ži ile y├╝z y├╝zedir. ├ľzellikle bu sahneyi izlerken fark ediyorsunuz; gitme ┼čans─▒ ve imkan─▒ olanlar de─čil, kal─▒p sava┼čmak zorunda olanlar d├╝nyay─▒ de─či┼čtiriyorlar.

Bolivya halk─▒ 2000 y─▒l─▒nda verdi─či bu destans─▒ m├╝cadelenin iyi bir senarist olan Paul LavertyÔÇÖnin (├ľzg├╝rl├╝k R├╝zgarlar─▒, Ekmek ve G├╝ller, ├ťlke ve ├ľzg├╝rl├╝k filmlerinin senaristidir) konuya s─▒ra d─▒┼č─▒ yakla┼č─▒m─▒ sayesinde ├žok ├žarp─▒c─▒ bir film ortaya konulmu┼č.

ÔÇśYa─čmuru BileÔÇÖ mutlaka izlenilmesi ve izletilmesi gereken bir film olmakla birlikte m├╝cadelenin biraz y├╝zeysel aktar─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtelim. M├╝cadele filmde film ekibinin ve y├Ânetmenin tan─▒k oldu─ču kadar─▒ ile g├Âsteriliyor. DanielÔÇÖin hayat─▒ da ayn─▒ y├╝zeysellikle ge├ži┼čtiriyor. Bu nedenle ger├žekten BolivyaÔÇÖda ne oldu─čunu bilmeyen bir izleyici i├žin detaylar silinip gidebilir.

Filmi izlerken Gerze halk─▒n─▒, Hopa halk─▒n─▒ an─▒ms─▒yor; sermayeye kar┼č─▒ verilen insanl─▒k m├╝cadelesini g├Âzlerimizin ├Ân├╝nden ge├žiriyoruz. 

AmerikaÔÇÖdan Ortado─čuÔÇÖya, DanielÔÇÖden Metin LokumcuÔÇÖyaÔÇŽ

http://ekolojiagi.wordpress.com/category/sirketler/

Bu yazř toplam 1144 defa okundu.
 
Payla■
Bu Yazřya HenŘz Yorum Eklenmemi■.
GEREKLŢ SAYFALAR
YAZARLAR
Reklamlar
Reklamlar
SŢTE ANKET
Hayratta n├╝fus art├Ż├ż├Ż olsunmu
Evet iyi olur
Fark etmez
Olmas├Żn s├Żk├Żnt├Ż olur
Yat├Żr├Żmdan sonra olur
Geri D├Ân├╝├ż imkan├Ż yok
Reklamlar