23 Temmuz 2017 Pazar Saat 19:36
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
ABD Emperyalizmi ve Zeytinya─č─▒ ├ťzerine oynanan oyunlar
12 Kasım 2012 Pazartesi Saat 15:02
Yurdumuzun ve Akdenizin ┼čifa kayna─č─▒, Kuran-─▒ Kerimde Allah─▒n cc. ├╝zerine yemin ederek dikkatimizi ├žeken Zeytin ve Zeytinya─č─▒ mucizesine kar┼č─▒ devlet politikam─▒z

 Bursa y├Âresine ait bu t├╝rk├╝ 2 Kas─▒m 1954 tarihinde ihsan Kaplayan'dan kaynak g├Âsterilerek Muzaffer Sar─▒s├Âzen taraf─▒ndan derlenmi┼čtir (THM Repertuar numaras─▒ 1133).

Marshall Plan─▒ 2. D├╝nya Sava┼č─▒ sonras─▒nda 1947 y─▒l─▒nda ├Ânerilen ve 1948-1951 y─▒llar─▒ aras─▒nda y├╝r├╝rl├╝─če konan ABD kaynakl─▒ bir ekonomik yard─▒m paketidir.

 Aralar─▒nda T├╝rkiye'nin de bulundu─ču 16 ├╝lke, bu plan uyar─▒nca ABD'den ekonomik kalk─▒nma yard─▒m─▒ alm─▒┼čt─▒r (wikipedia).

ABD ge├žmi┼čten beri d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k m─▒s─▒r ├╝retici ├╝lkesidir.

ABD birikmi┼č olan m─▒s─▒r da─člar─▒n─▒ eritmenin bir yolu olarak m─▒s─▒r├Âz├╝ ya─č─▒ ihracaat─▒n─▒ ke┼čfetmi┼čtir.

 Marshal yard─▒m─▒n─▒n ko┼čullar─▒ndan biri T├╝rkiye'nin ABD'den m─▒s─▒r├Âz├╝ ya─č─▒ almas─▒d─▒r (Yeni S├Âm├╝rgecilik A├ž─▒s─▒ndan G─▒da Emperyalizmi, Osman Nuri Ko├žt├╝rk, Toplum Yay─▒nlar─▒, 1966).

Buna ko┼čut olarak T├╝rkiye'de ilk margarin fabrikas─▒ kurulur.

Yine ayn─▒ d├Ânemde y├╝z binlerce zeytin a─čac─▒ s├Âk├╝lerek bir katliam yap─▒l─▒r. Kalan zeytin a─ča├žlar─▒ndan elde edilen zeytinya─č─▒n─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ ABD taraf─▒ndan Dolar kar┼č─▒l─▒─č─▒ al─▒n─▒r ve m─▒s─▒r├Âz├╝ ya─č─▒ TL kar┼č─▒l─▒─č─▒ sat─▒l─▒r.

T├╝rk insan─▒ zeytinya─č─▒ndan so─čutularak m─▒s─▒r├Âz├╝ ya─č─▒na ve margarine al─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Bu ama├žla zeytinya─č─▒ ─▒s─▒n─▒rsa kanser yapar gibi yalanlar uydurmaktan da geri kal─▒nmaz.

 H├ólbuki zeytinya─č─▒ halk a─čz─▒ndaki deyi┼čiyle dumanla┼čma derecesi en y├╝ksek (en zor yanan) s─▒v─▒ ya─člardan biridir.

Bununla da kal─▒nmaz, k├Ât├╝lemek i├žin t─▒pk─▒ bug├╝n yap─▒lan halkla ili┼čkiler end├╝strisi ├žal─▒┼čmalar─▒ gibi Zeytinya─čl─▒ yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman... diye t├╝rk├╝ sipari┼č edilir ve ├╝lkenin en pop├╝ler t├╝rk├╝s├╝ yap─▒l─▒r.

 Kat─▒ ya─č/margarine mahk├╗m edilen halk, 20-30 y─▒lda bir ka┼č─▒k ya─ča bile muhta├ž h├óle getirilir.

Basma giyen kad─▒nlar, plastik giysilerle tan─▒┼čt─▒r─▒l─▒r...


 Prof. Dr. Kenan Demirkol

Hayat duygulananlar i├žin bir trajedi, d├╝┼č├╝nenler i├žin bir komedidir.



ZEYT─░NYA─×ININ GER├çE─×─░

Zeytinya─č─▒ ya┼članmay─▒ geciktiriyor

Y├╝ksek yo─čunluklu lipoprotein, ya da di─čer s├Âyleni┼č ┼čekliyle faydal─▒ kolesterolin ne kadar y├╝ksek oranda olursa o oranda koruyucu etki meydana getiriyor. Bunun y├╝kselmesinde ana sebeplerden biri de zeytinya─č─▒ oldu─ču a├ž─▒kland─▒.

 


Zeytinya─č─▒n─▒n kalpdamar sistemini koruyucu etkisi sadece HDL (y├╝ksek yo─čunluklu lipoprotein) ile s─▒n─▒rl─▒ de─čil, yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar ba┼čka mekanizmalar─▒n da etkili oldu─čunu g├Âsteriyor.


Safra kesesi ve kanallar─▒ da zeytinya─č─▒n─▒n olumlu etki meydana getirdi─či organlardan biri. Sindirim sistemine ait organlar─▒n bir denge i├žinde ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člayan, hormon benzeri bir madde olan kolesistakinin salg─▒lanmas─▒nda al─▒nan g─▒dalar─▒n cinsi etkili rol oynuyor. Zeytinya─č─▒ yenildikten sonra salg─▒lanan kolesistokinin safra kesesi kas─▒lmas─▒n─▒ uyarman─▒n d─▒┼čta safra kanal─▒n─▒n ba─č─▒rsaktaki a─čz─▒ olan oddi b├╝z├╝c├╝ kas─▒n─▒n daha uzun s├╝re a├ž─▒k kalmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor. Bu da safra kesesi tembelli─či, safra ta┼č─▒ olu┼čumu ve sindirim g├╝├žl├╝─č├╝ gibi sa─čl─▒k problemlerini ortadan kald─▒r─▒yor.


Safra ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člayan kolesistakinin, ba─č─▒rsak hareketlerini d├╝zenlemede de etkin rol oynuyor. ├ľzellikle a├ž karn─▒na i├žilen zeytinya─č─▒ tembelli─čine ba─čl─▒ kab─▒zl─▒─č─▒ ortadan kald─▒rmas─▒nda bu mekanizma ge├žerli olmaktad─▒r.


├ľte yandan, ├Âzellikle hayvanlarda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda zeytinya─č─▒n─▒n mide i├ž zar─▒n─▒ koruyucu etkisi oldu─ču ortaya konulmu┼čtur. Bu da ├╝lser geli┼čimini engellemede ├Ânemli bir avantaj sa─člar.


Zeytinya─č─▒ sa─čl─▒k kayna─č─▒



Zeytinya─č─▒n─▒n mide ve ba─č─▒rsaklara iyi geldi─či, kab─▒zl─▒─č─▒ giderdi─či, safra ta┼člar─▒n─▒ d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ bilinen zeytinya─č─▒n─▒n, g├╝n├╝m├╝zde damar sertli─čini ├Ânledi─či, kalp ve damar hastal─▒klar─▒ndan korudu─ču da kabul ediliyor. Bu nedenle uzmanlar, ya┼članmay─▒ ├Ânledi─čini belirterek herkese g├╝nde 40-50 gr. ├Âneriyorlar. Salatalarda ve sebze yemeklerinde zeytinya─č─▒n─▒ tercih etmeli. Ayr─▒ca zeytinya─č─▒n─▒n sak─▒z ve balmumu ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak haz─▒rlanan merhemi ├ž─▒banlara iyi geliyor. Yan─▒klara s├╝r├╝l├╝rse ac─▒y─▒ azalt─▒p, yaran─▒n ├žabuk yaran─▒n ├žabuk kapanmas─▒na yard─▒mc─▒ oluyor. Ayr─▒ca az asitli zeytinya─č─▒ sa├ž ve cilt g├╝zelli─či i├žin de kullan─▒labilir.


G├╝nde 1-2 ka┼č─▒k zeytinya─č─▒ kolesterol, kalp ve ┼čeker hastal─▒klar─▒ yan─▒nda, kad─▒nlarda meme kanseri riskini de y├╝zde 45 azalt─▒yor.



T├╝rk mutfa─č─▒n─▒n ba┼čtac─▒, sa─čl─▒kl─▒ yemeklerin vazge├žilmez ├že┼čnisi olan zeytinya─č─▒n─▒n m├╝kemmel bir ÔÇťanti kolesterolÔÇŁ oldu─čunu biliyor musunuz? Belfast Queens ├ťniversitesiÔÇÖnde yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, g├╝nde 1-2 ka┼č─▒k zeytinya─č─▒ kolesterol, kalp ve ┼čeker hastal─▒klar─▒ yan─▒nda, kad─▒nlarda meme kanseri riskini de y├╝zde 45 azalt─▒yor. Tansiyon ├╝zerinde de dengeleyici etkisi g├Âr├╝len zeytinya─č─▒ T├╝rkiyeÔÇÖde Ege ve Akdeniz b├Âlgeleriyle Yunanistan, ─░talya ve ─░spanyaÔÇÖda ├žok miktarda t├╝ketiliyor. Ara┼čt─▒rma, zeytinya─č─▒ t├╝ketiminin ├žok oldu─ču bu ├╝lkelerde; kalp, damar sertli─či, tansiyon, ┼čeker ve kolesterol hastal─▒klar─▒n─▒n kat─▒ ya─č kullanan Avrupa ├╝lkelerine g├Âre ├žok az oldu─čunu ortaya koydu. 

Yakla┼č─▒k 5000 y─▒ldan beri Akdeniz ├╝lkelerinde ├╝retilip kullan─▒lmakta olan zeytin ve zeytinya─č─▒n─▒n terkibinde; olein, palmitrik, setarik ve linolik asitlerin gliseridleri, hidrokarbonlar ve E vitamini vard─▒r. Ev ila├žlar─▒nda zeytinin tanesi, yapraklar─▒, kabuklar─▒ ve ya─č─▒ kullan─▒l─▒r. 

Zeytinya─č─▒n─▒n bilinen en ├Ânemli faydas─▒ anti kolesterol bir ya─č olmas─▒d─▒r. Sadece so─čuk s─▒k─▒m zeytinya─člar─▒ tedavi ama├žl─▒ kullan─▒l─▒r. E vitamini a├ž─▒s─▒ndan zengin oldu─ču i├žin kolestereol├╝ d├╝┼č├╝rmeye yard─▒mc─▒ olur. H├╝cre yenileyici, kansere kar┼č─▒ koruyucu etkisi vard─▒r. Cilt ve deri hastal─▒klar─▒na da iyi gelen zeytinya─č─▒ ayn─▒ zamanda kab─▒zl─▒k tedavisinde de kullan─▒l─▒r. Egzama ka┼č─▒nt─▒lar─▒n─▒ azalt─▒r; kuru cilt, sa├ž ve kafa derisini nemlendirir. Zeytinya─č─▒, v├╝cutta olu┼čan mayan─▒n mantara d├Ân├╝┼čmesini ├Ânledi─činden yemeklerde s─▒k s─▒k kullan─▒lmal─▒ veya zaman zaman bir miktar i├žilmelidir. 

Zeytinin mantar ve bal─▒k zehirlenmelerine kar┼č─▒ etkili oldu─ču s├Âylenmektedir. So─čuk s─▒k─▒m bir ka┼č─▒k zeytinya─č─▒ bu semptomlar─▒ ortadan kald─▒rabilir. 

Ayr─▒ca zeytin; ├žok yorgun, bitkin ve iyimserli─čini kaybetmi┼č ki┼čilere canland─▒r─▒c─▒ olarak tavsiye edilir. Zeytin, ki┼čileri rahatlat─▒p hayata kar┼č─▒ daha dengeli bir yakla┼č─▒m geli┼čtirmelerine yard─▒mc─▒ olur ve canl─▒l─▒k verir.


5000 y─▒ld─▒r Akdenizlilerin sofras─▒nda 

Do─ču Akdeniz k├Âkenli bir sebze olan zeytin M.├ľ. 3000 y─▒l─▒ndan beri Akdeniz insan─▒n─▒n sofras─▒ndan eksik olmamaktad─▒r. yeti┼čtirilmektedir. Zeytin tek ba┼č─▒na yendi─či gibi; zeytinya─č─▒ da hem yemek pi┼čirmede hem de lamba ve kozmetik ya─č─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bir zeytin tanesinin t├╝m a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n % 18ÔÇÖi ya─čd─▒r. 

Zeytinya─člar─▒ ├╝retim metotlar─▒na g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒rlar. Virgin diye adland─▒r─▒lan zeytinya─č─▒; zeytinin ilk s─▒k─▒m─▒ndan ortaya ├ž─▒kan, rafine olmayan bir ya─čd─▒r. Bu ya─čda bulunmas─▒ gereken azami ya─č asidi (oleik asit) miktar─▒ % 4ÔÇÖt├╝r. Saf diye adland─▒r─▒lan zeytinya─člar─▒ genelde ilk ve ikinci s─▒k─▒m─▒n kar─▒┼č─▒m─▒d─▒r. 

A─ča├žtan kopar─▒lan zeytin yenmeden ├Ânce baz─▒ i┼člemler g├Âr├╝r. Romal─▒lar zaman─▒ndan beri s├╝regelen bu i┼člem, zeytinin k├╝ll├╝ suya bast─▒r─▒l─▒p bekletilmesiyle ba┼člar. Sonra bu zeytinler durulanarak s├╝z├╝l├╝r. Eski zamanlarda ya─č ├ž─▒karmak i├žin s─▒k─▒lan zeytinlerden arta kalan posa; tarlalarda zararl─▒ otlar─▒n temizlenmesi i├žin; b├Âcek ilac─▒ ve deri parlat─▒c─▒s─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bug├╝n d├╝nyan─▒n farkl─▒ b├Âlgelerinde yeti┼čen zeytinlere farkl─▒ i┼člemler uygulanmaktad─▒r. Yunan zeytinleri do─črudan salamura edilirken, kaliforniya zeytinleri ├Ânce renginin sabitlenmesi i├žin demir gl├╝konata dald─▒r─▒lmakta, sonra k├╝ll├╝ suyla y─▒kan─▒p hemen salamura edilmektedir.


Yaprakl─▒ sebzeler ve zetinya─č─▒ g├Âzleri besliyor

Ispanak gibi yaprakl─▒ sebzelerin zeytinya─č─▒yla yenilmesinin g├Âzlere yararl─▒ oldu─ču belirlendi. Yaprakl─▒ sebzelerin i├žinde, g├Âzlere yararl─▒ lutein bile┼čiminin bulundu─čunu belirten ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu t├╝r sebzelerin zeytinya─č─▒yla yenilmesi halinde luteinin v├╝cut taraf─▒ndan daha ├žok emildi─čini belirlediler. Bir ├žay ka┼č─▒─č─▒ katk─▒s─▒z zeytinya─č─▒, yaprakl─▒ sebzedeki lutein miktar─▒n─▒n y├╝zde 88ÔÇÖinin v├╝cut taraf─▒ndan emilmesini sa─čl─▒yor. S├Âz konusu ara┼čt─▒rmayla ilgili bilgi veren ABDÔÇÖdeki Real Age grubuna g├Âre, g├╝nde 5 kez sebze yiyenler, 4 ya┼č daha gen├ž g├Âsteriyorlar.


T├╝t├╝nc├╝ zeytine d├Ând├╝

─░yi bir haber yapman─▒n iyi bir kural─▒ var: ─░yi bir adam bulmak. E─čer yan─▒n─▒zda y├Âreyi bilen biri varsa tamam. Hat─▒rlar m─▒s─▒n─▒z bilmem yaz─▒n Saffet hocayla iki g├╝n Manisa'y─▒ doland─▒k, pamuk├žudan ├╝z├╝mc├╝ye, domates├židen t├╝t├╝nc├╝ye ula┼čmad─▒k adam b─▒rakmad─▒k, 8 tam sayfal─▒k haber yapt─▒k. Kald─▒ zeytin, ama mevsimi de─čildi, onu da sonraya b─▒rakt─▒k.

 Ge├žen bir telefon bakt─▒m Saffet Hoca. "─░rfan'─▒m zeytinler toplanmaya ba┼člad─▒ haberin olsun" demez mi. Hemen o gece ├ž─▒kt─▒m yola. Birlikte Akhisar'─▒, Zeytinliova'y─▒, S├╝leymanl─▒'y─▒ ve Bak─▒r'─▒ (ille de Bak─▒r'─▒) doland─▒k. Dinledik, yazd─▒k, dinledik, yazd─▒k, durmadan deklan┼č├Âre bast─▒k.

 Bu havalide ya─čmur ya─čm─▒┼č, ya─čmam─▒┼č hi├ž farketmiyor. Sabah─▒n alacas─▒nda zemin s─▒r─▒ls─▒klam kesiliyor. Ayakkab─▒lar─▒n─▒z iki┼čer okka toprak kald─▒r─▒yor, dizleriniz b├╝k├╝lmez oluyor. ├çamurdan kurtulman─▒n tek yolu var, merdivenlere ├ž─▒kmak. Onlar da ├Âyle yap─▒yor, elde t─▒rm─▒k habire zeytin s─▒y─▒r─▒yorlar. Ama Ege g├╝ne┼či fazla gecikmiyor, ├Ânce ─▒┼č─▒t─▒yor, sonra ─▒s─▒t─▒yor. ├ľ─člene do─čru sisler puslar da─č─▒l─▒yor, serinlik g├Âlgelerde, ─▒slakl─▒k kuytularda kal─▒yor. Halbuki Marmara zeytincisinin i┼či daha zor, hasat ocak ay─▒na kadar sark─▒yor, d├╝┼čen taneleri toplamak i├žin t─▒rnaklar─▒yla buz kaz─▒yorlar.

 

Aile boyu mesai 

K├Âyl├╝ler ak┼čama kadar zeytin s─▒y─▒r─▒yor, sabaha kadar eleyip t├╝ccara sat─▒yorlar. Elek├╝st├╝ 1.5 milyondan, elekalt─▒ 800 binden gidiyor. B├╝y├╝kler seleye, salamuraya yat─▒r─▒l─▒yor, k├╝├ž├╝kler s─▒k─▒lmak ├╝zere ya─čhanelere g├Ânderiliyor.

 Saffet Hoca " Bakma " diyor, "asl─▒nda ya─č i┼činin k├ór─▒ filan yok. Bir litre ya─č ├žok olsun da ├╝├ž milyon lira. E─čer bunun 4 kilo zeytinden ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ hesap edersen (ki bazen 8 kilodan zor ├ž─▒kar) 800 bin liradan zeytin al─▒p s─▒kt─▒rmak ak─▒l i┼či de─čil. Kald─▒ ki ya─čhane % 12 ya─č hakk─▒ al─▒yor. N'aps─▒nlar, onlar da adam ├žal─▒┼čt─▒r─▒yor, alg─▒s─▒yla, vergisiyle bo─ču┼čuyorlar.

 "Ortal─▒k v─▒c─▒k v─▒c─▒k " diyorum "ya─čmur zeytine yarar m─▒?" 

- Hem yarar, hem yaramaz. Taneler irile┼čir ama ya─č─▒ azal─▒r. 

- Peki bir a─ča├ž ne kadar ├╝r├╝n verir? 

- Zeytinin bir var y─▒l─▒, bir yok y─▒l─▒ vard─▒r. ┼×imdi aralamay─▒ derin yap─▒p a─čac─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒yor, her y─▒l ├╝r├╝n al─▒yorlar. ┼×├Âyle iyi bir a─ča├ž, y├╝z kilo kadar ├╝r├╝n verir ki bu 25-30 litre ya─č demektir. Ho┼č Evliya ├çelebi bu y├╝zden "Ege'nin da─člar─▒ndan ya─č, ovalar─▒ndan bal (├╝z├╝m) akar" der ya. Ya─ča merakl─▒ olanlar elce─čizi ile "├╝st dallardan" tane toplar, 20 g├╝n kadar dinlendirip yumu┼čat─▒rlar. Sonra y─▒kar, paklar, hazneye atarlar. Burada iri ta┼člarla ezer, k─▒l ├žuvallara koyup s─▒zd─▒r─▒rlar. Bak ┼čimdi kokusu burnuma geldi. ├çocuklu─čumuzda mahalle f─▒r─▒n─▒ndan s─▒cak pide al─▒r i├žine halis zeytinya─č─▒ d├Âkerdik. Bir par├ža da tulum peyniri uydurdun mu keyfe bak. Evde yemek mi yok, ya─č─▒n olsun tamam. Yerine g├Âre az─▒c─▒k biber, az─▒c─▒k sal├ža... Tuz, limon, kekik ne olursa...

 Ovan─▒n zeytini, bay─▒r─▒n ya─č─▒ 

- Her a─čac─▒n ya─č─▒ sabit midir? 

- ├ľyle bir ┼čey diyemem ama ├╝r├╝n ├žok olursa ya─č oran─▒ d├╝┼čer. Taban topraklarda nah b├Âyle ┼či┼če gibi taneler olur ama ya─č ├ž─▒kmaz. Halbuki bay─▒r zeytini k├╝├ž├╝k, ┼čekilsiz ama ya─čl─▒ olur. Hani nas─▒l k─▒r yerin kavunu tatl─▒ olursa. Biliyor musun asl─▒nda zeytinin ya─č─▒ etinde de─čil, ├žekirde─čindedir.

 - T├╝n├╝c├╝n├╝n pamuk├žunun s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒ biliyoruz. Peki zeytinci ne alemde? 

- Devir kalite devri, dersine ├žal─▒┼č─▒rsan, i┼či ├Â─črenirsen kazan─▒rs─▒n. Ama i┼čin cahili ├žok. Baz─▒lar─▒ ne aksakall─▒lar─▒n tecr├╝belerine kulak as─▒yor ne de teknolojinin imkanlar─▒ndan yararlan─▒yor. ─░ki arada bir derede kalan zaman kaybediyor.

 - G├Ârd├╝─č├╝m o ki yeni nesil de zeytini g├╝zel i┼čliyor, ne bileyim salamuras─▒n─▒, ├žizi─čini, biberlisini yap─▒yor ve fevkalade ambalajl─▒yor, peki siz h├ól├ó eski lezzetleri ar─▒yor musunuz?

 - Bilmem belki de a─čz─▒m─▒z─▒n tad─▒ de─či┼čti. Bak ─░rfan'─▒m eskiler lezzete ├žok ├Ânem verirlerdi. Mesela Kas─▒m 20 demeden kendi bah├žene bile giremezdin. Ne zaman ki zeytinler tatland─▒, ya─čland─▒ de┼čtimanlar (k─▒r bek├žileri) halk─▒ koyverirlerdi. Eskiden zeytini ta┼čla patlat─▒rd─▒k, sonra doo─čru tuzlu suya. Diyeceksin "ne kadar tuzlu?" Bir tenekeye bir kilo filan. Suyu her g├╝n de─či┼čtir, bir haftada tamam.

 - Zeytini tuz pi┼čiriyor ├Âyle mi? 

- Allah─▒n hikmeti i┼čte. Sen ┼ču bu─čulu tanelerin nas─▒l ac─▒ oldu─čunu bilemezsin. ─░nan zakkum yan─▒nda yaya kal─▒r. Kal─▒r ama bir ba┼čka ac─▒ ile (tuzla) birle┼čince lokum oluyor, tad─▒na doyulmuyor.

 

K├╝├ž├╝k a─ča├ž b├╝y├╝k zeytin 

- Baz─▒ taneler ceviz gibi, ceviz gibi... G├Âren imreniyor. Peki niye hepsi b├Âyle de─čil

 - Gen├ž a─ča├žlar iri tane verirler. Ya┼čl─▒ a─ča├žlar b├╝y├╝k tane yapmaz. Ger├ži eskiler b├╝y├╝k taneden ho┼članmazlard─▒. Bir zamanlar bu havalide Rumlardan kalma "kalamata zeytinler" vard─▒. Millet bunlara "e┼ček zeytini" der a─čz─▒na almazd─▒. Alay─▒n─▒ k─▒r─▒p yakt─▒lar. ┼×imdi Avrupal─▒lar ├Âzellikle ─░ngilizler ek┼čili kalamataya bay─▒l─▒yor ama nerdeee? Ara ki bulas─▒n.

 - Kalamatay─▒ bilmem ama zeytinya─č─▒ kullanmakta b├╝t├╝n Akdeniz ├╝lkeleri hemfikir ├Âyle de─čil mi?

 - Bak biz akl─▒na gelen her yeme─či (makarnay─▒ pilav─▒ bile) zeytinya─č─▒yla yapar─▒z. Kas─▒m ay─▒nda teneke teneke ya─č tedarikleyip bir k├Â┼čeye atar─▒z. Eskiden her evin avlusunda i├žine adam s─▒─čan birer ya─č g├╝b├╝ (k├╝p├╝) bulunurdu.

 - Y├Ârede onun i├žin mi kalp damar hastal─▒klar─▒na az rastlan─▒yor? 

- Elbette. Sonra zeytinya─č safra kesesini, karaci─čeri temizler, ┼či┼čkinlikleri gideririr. Kan ├ž─▒ban─▒ ve ekzemaya iyi gelir. Hem ├Âdem giderici, hem a─čr─▒ kesicidir. Cildi besler, mesela sa├žlar─▒ d├Âk├╝lenler iki parmak ya─č─▒n i├žine az─▒c─▒k menek┼če ya─č─▒ kat─▒p ba┼člar─▒na s├╝rs├╝nler, faydas─▒n─▒ g├Ârecekler. B├╝y├╝klerimiz zeytinya─č─▒n─▒ pi┼čiklerde, m├«de-barsak hastal─▒klar─▒nda, kab─▒zl─▒kta, el ve y├╝z ├žatlaklar─▒nda ├žok kullan─▒rlard─▒. Bence eczaneler terlik papu├žla u─čra┼čacaklar─▒na zeytinya─č─▒n─▒n has─▒n─▒ satmal─▒lar. Ne yaz─▒k ki insan─▒m─▒z bu m├╝bare─čin k─▒ymetini bilmiyor. Yunanl─▒lar ki┼či ba┼č─▒na 23 litre t├╝ketiyorlar biz sadece 800 gram. Halbuki zeytinya─č─▒ h├╝creleri yeniler, insan─▒ g├╝zelli┼čtirir. Egeli anneler banyodan evvel ├žocuklar─▒n─▒n omuzlar─▒n─▒, sa├žlar─▒n─▒ ya─čla ovarlard─▒. Adaleleri yumu┼čay─▒verir, cildleri ├ži├žekleri imrendirirdi. Kald─▒ki zeytin yapra─č─▒ kaynat─▒l─▒p i├žilirse idrar s├Âkt├╝r├╝r, tansiyon d├╝┼č├╝r├╝r.

 - Safi ┼čifa desenize. 

- Eh, Kur'├ón-─▒ ker├«mde ├Âv├╝ld├╝─č├╝ne g├Âre ├Âyle olsa gerek. Hem Peygamber Efendimiz hurma, su, zeytin ile iftar edilmesini tavsiye ederlerdi. Eskiden besleyici oldu─ču i├žin riy├ózet yapanlara, itikafa ├žekilenlere zeytin verilirdi. Sonra misvak bulamayanlar di┼člerini zeytin dallar─▒yla temizlerlerdi.


Zeytinin hikâyesi

EgeÔÇÖnin harika s─▒v─▒s─▒ ve sa─čl─▒kl─▒ hayat─▒n vazge├žilmez bir par├žas─▒ olarak bilinen zeytinya─č─▒ t├╝ketimi, ├╝lkemizde y─▒lda sadece 1 litre olurken, kom┼ču ├╝lke YunanistanÔÇÖda 22, Avrupa ├╝lkelerinde ise 10 litre.

Y─▒llarca sadece Ege ve Akdeniz B├ÂlgesiÔÇÖne ├Âzg├╝ bir tad olarak kalan zeytinya─č─▒, ne ac─▒d─▒r ki bereketli bir co─črafyay─▒ b├╝nyesinde bulunduran ├╝lkemizde kullan─▒m─▒ h├ól├ó ├žok d├╝┼č├╝k seviyede.

 Akdeniz d├╝nyas─▒ tarihinin bir par├žas─▒ olan ve ÔÇť─░nsanl─▒─č─▒n bat─▒daki be┼či─čiÔÇŁ olarak bilinen zeytinya─č─▒, 20-30 y─▒l boyunca ay├ži├žek, yerf─▒st─▒─č─▒, m─▒s─▒r ya─člar─▒ ve margarinler gibi modern ya─člar taraf─▒ndan pabucu dama at─▒lm─▒┼čt─▒. Ancak yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar sayesinde zeytinya─č─▒, hak etti─či yere gelemese dahi t├╝ketimi g├╝n ge├žtik├že art─▒yor.

 

Her derde deva 

Zeytinya─č─▒ t├╝ketiminin, k├╝lt├╝r├╝n├╝n ve tad─▒n─▒n b├╝t├╝n T├╝rkiyeÔÇÖye yay─▒lmas─▒na destek veren K─▒rlang─▒├ž ya─člar─▒, d├╝nyan─▒n en kaliteli zeytinya─č─▒ olarak kabul edilen Ayval─▒kÔÇÖta bir tak─▒m etkinlikler d├╝zenledi. K─▒rlang─▒├ž ya─člar─▒ Genel M├╝d├╝r├╝ Ergin Savc─▒, 1914 y─▒l─▒ndan beri bu b├Âlgede zeytinya─č─▒ ├╝reten Sezai ├ľmer MadraÔÇÖn─▒n K─▒rlang─▒├ž ailesine kat─▒lmas─▒ ile i├ž pazardaki paylar─▒n─▒n daha ├žok b├╝y├╝d├╝─č├╝n├╝ s├Âyledi. Savc─▒, T├╝rkiyeÔÇÖde y─▒lda bir litre zeytinya─č─▒n─▒n t├╝ketildi─čini, oysa bu rakam─▒n YunanistanÔÇÖda 22, AB ├╝lkelerinde ise 10 litre civar─▒nda oldu─čunu belirterek, ÔÇťSa─č─▒l─▒k a├ž─▒s─▒ndan da son derece yararl─▒ olan zeytinya─č─▒ t├╝ketimini ve k─▒ymetini bilmiyoruz. Oysa Akdeniz ├╝lkelerindeki insanlar─▒n uzun ya┼čamas─▒n─▒n s─▒rr─▒ zeytinya─č─▒ kullan─▒m─▒n─▒n y├╝ksek olmas─▒na ba─čl─▒. Amac─▒m─▒z, kalp-damar, hipertansiyon, kanser gibi daha bir ├žok hastal─▒klar─▒n ├Ân├╝n├╝ kesen bu tad─▒ sadece Ege ve AkdenizÔÇÖin tad─▒ olmaktan ├ž─▒kar─▒p b├╝t├╝n T├╝rkiyeÔÇÖye yaymakt─▒rÔÇŁ dedi.

 

90 milyon a─čac─▒ 

90 milyon zeytin a─čac─▒ bulunan ├╝lkemizde, bunun 10ÔÇÖda biri olan 9 milyonu ise sadece Bal─▒kesir civar─▒nda mevcut. Her y─▒l iyi ├╝r├╝n vermedi─či i├žin ÔÇťVar y─▒l─▒ÔÇŁ ve ÔÇťYok y─▒l─▒ÔÇŁ olarak nitelendirilen zeytinler, bu y─▒l ÔÇťVar y─▒l─▒ÔÇŁ ya┼čad─▒─č─▒n─▒ belirten Salih Madra, ÔÇťVar y─▒l─▒ÔÇÖnda T├╝rkiyeÔÇÖde 180-190 bin ton, ÔÇśYok y─▒l─▒ÔÇÖnda ise 40-50 bin ton zeytinya─č─▒ ├╝retiliyor. 2 milyon ton zeytinya─č─▒n─▒n t├╝ketildi─či d├╝nyada, ├╝lkemiz ancak ki┼či ba┼č─▒na y─▒lda bir litre ile 65 bin ton zeytinya─č─▒ t├╝ketiyor. Bu rakam YunanistanÔÇÖda ki┼či ba┼č─▒na 22 litre ile 200-230 bin tona kadar ├ž─▒k─▒yor. ├ťretimde ─░spanya (bir milyon ton), ─░talya ve Yunanistandan (300-400 bin ton) sonra ├╝lkemiz 4. s─▒rada yer al─▒yorÔÇŁ dedi. Zeytin ├╝retimi ve t├╝ketimi a├ž─▒s─▒ndan T├╝rkiyeÔÇÖnin 2. s─▒rada yer ald─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Madra, zeytinya─č─▒ t├╝ketimi bilincini, sa─čl─▒─ča faydalar─▒ ve tad─▒n─▒n T├╝rkiye geneline mutlaka yay─▒lmas─▒ gerekti─čini i┼čaret etti.

 


ÔÇťZeytinin s─▒rt ├ževirdi─či yerde Akdeniz biter...ÔÇŁ 

Bu s├Âz Ege ve Akdeniz B├ÂlgesiÔÇÖnde en ├žok s├Âylenen s├Âzlerden biri. Zeytinin anayurdunun neresi olabilece─čine dair tart─▒┼čmalar s├╝rerken, ├╝nl├╝ zeytincilik uzmanlar─▒ Loussert ve Brousse LÔÇÖOlivier (Zeytin a─čac─▒) adl─▒ eserlerinde, ÔÇťZeytincili─čin geni┼člemesi Do─čuÔÇÖdan Bat─▒ÔÇÖya do─čru oldu ve buradan t├╝m Akdeniz Havzas─▒ÔÇÖna yay─▒ld─▒ÔÇŁ g├Âr├╝┼č├╝n├╝ savunuyorlar. Tarihi, g├╝n├╝m├╝zden 8 bin y─▒l ├Âncesine arkeolojik buluntular─▒n de ─░.├ľ 6 bin y─▒la dayanan ve AnadoluÔÇÖdan yay─▒lm─▒┼č olmas─▒na ra─čmen, zeytin ├╝retimi ve t├╝ketiminde T├╝rkiye 2. s─▒rada. Zeytinya─č─▒ t├╝ketiminde ise ├žok alt s─▒ralarda olmam─▒z ÔÇśzeytinya─č─▒ k├╝lt├╝r├╝ÔÇÖ ve ÔÇśtadÔÇÖ─▒n─▒n genele yay─▒lmam─▒┼č olmas─▒na ba─član─▒yor.

Bu yazř toplam 1550 defa okundu.
 
Payla■
Bu Yazřya HenŘz Yorum Eklenmemi■.
GEREKLŢ SAYFALAR
YAZARLAR
Reklamlar
Reklamlar
SŢTE ANKET
Hayratta n├╝fus art├Ż├ż├Ż olsunmu
Evet iyi olur
Fark etmez
Olmas├Żn s├Żk├Żnt├Ż olur
Yat├Żr├Żmdan sonra olur
Geri D├Ân├╝├ż imkan├Ż yok
Reklamlar