Dou Karadenizin ekonomik gelecei 癟ay tar覺m覺n覺n geleceine bal覺 olduunu bilmeyen var m覺?
22 Mayıs 2017 Pazartesi Saat 23:00
SENARYOSU AY-KUR TARAFINDAN YAZILIP HER YIL SAHNELENEN OYUN Y襤NE ''PERDEE!'' DED襤...

Evet, bir K.襤.T. (Kamu 襤ktisadi Teekk羹l羹) olan CAY-KUR'un oyun yazarlar覺 taraf覺ndan yaz覺l覺p her y覺l May覺s, Temmuz ve Eyl羹l aylar覺nda sahnelenen oyun bu May覺s aynda da perdelerini a癟t覺.

Malum olduu 羹zere; devlet ve 繹zel sekt繹r taraf覺ndan al覺n覺p ilenen 癟ay mahsul羹 devlet taraf覺ndan kotal覺 al覺n覺r ve kota her s羹rg羹n dekar ba覺na 400 kg. civar覺ndad覺r. Mahsul, her s羹rg羹nde dekar ba覺na 600 ile 1000Kg. 羹r羹n vermektedir. Bu 羹r羹n羹n ortalama yar覺s覺n覺 devlet,dier yar覺s覺n覺 da 繹zel sekt繹r al覺r.

Kampanya balad覺覺ndan bir m羹ddet sonra fabrikalar覺n g羹nl羹k ileme kapasitesi dorultusunda devlet m羹stahsile kontenjan uygular ve b繹ylelikle hasad覺n k覺sa s羹rede yap覺l覺p fabrikalarda izdiham olumas覺n覺 繹nler.

Hesap-kitap yap覺l覺p fabrikalar覺n ileme kapasiteleri belirlendikten sonra g羹nl羹k al覺nacak olan Kg.miktar覺 belirlenip m羹stahsile duyurulur.

Buraya kadar her ey normal,anla覺lmayacak bir durum yok san覺r覺m?

襤te s覺k覺nt覺 bu kontenjan uygulamas覺 balad覺ktan sonra douyor.

Nas覺l m覺? Dou Karadeniz corafyas覺 ve iklim koullar覺nda yetien 癟ay mahsul羹 hasat aamas覺nda corafi farkl覺l覺klar g繹sterir. Sahil kesimleri daha erken hasat k覺vam覺nda olur; zaten dal覺k olan ve k覺tan kolay 癟覺kamayan i癟 kesimler ise hasada ge癟 balar.

Bu durum asl覺nda faydal覺d覺r; hasad覺 zamana yay覺p fabrikalar覺n s覺k覺mas覺n覺 繹nler.

Baz覺 m羹stahsiller de 羹r羹n羹n hasat k覺vam覺na gelmesinden feragat edip erken hasada balar ki, ''sonra s覺k覺mayay覺m ve kontenjan uygulamas覺na d羹meyeyim'' mant覺覺yla hareket eder.

B羹nyesinde bir癟ok fabrika bar覺nd覺ran AY-KUR, k覺 sezonu boyunca yatan fabrikalar覺n覺 ve personelini hasada kolay adapte edemediinden veya koordineli bir ekilde fabrikalar aras覺 ya 癟ay transferi yapamad覺覺ndan, ya da a癟覺klanamayan sebeplerden dolay覺 erken kontenjan uygulamas覺na ge癟er.

襤te bu ''erken kontenjan uygulamas覺'' 繹zel sekt繹r羹n ekmeine ya s羹rer; kontenjans覺z al覺m s覺ras覺nda erken mahsul羹 devletin belirledii fiyattan almak zorunda kalan 繹zel sekt繹r,kontenjan uygulamas覺 balar balamaz younlua g繹re peyderpey fiyatlar覺 aa覺 癟ekmeye balar ve kampanyan覺n sonlar覺na doru bu fiyatlar neredeyse devletin belirledii taban fiyat覺n yar覺s覺na d羹er.

B繹lgede var olan i g羹c羹 eksiklii nedeniyle zaten 羹r羹n羹n羹 harici i癟ilere toplatmak zorunda olan m羹stahsil, 羹r羹n羹nden ald覺覺 paran覺n tamam覺na yak覺n覺n覺 bu i癟ilere vermek zorunda kal覺r. (Bu i癟i sorunu ve piyasada oluan haks覺z rekabet bal覺 ba覺na bir inceleme-arat覺rma konusudur.)

Oysa ki,繹zellikle bu sezon kademeli gelen 癟ay (Baz覺 y繹relerde 羹r羹n yand覺覺ndan en az 15 g羹n daha hasat yap覺lamaz.) kurum taraf覺ndan koordineli transfer ve fabrikalar覺n k覺tan haz覺r olmas覺 olay覺 ger癟eklese en az 4-5 g羹n daha kontenjan uygulamas覺na ge癟mez ve m羹stahsil 羹r羹n羹n羹 y羹ksek fiyattan 繹zel sekt繹re satar,kalan覺yla da devletin belirledii kotay覺 doldururdu.

Her y覺l sahnelenen bu oyun,m羹stahsilin akl覺na bin t羹rl羹 ey getiriyor; ''Acaba devlet eliyle m羹stahsil bile bile mi 繹zel sekt繹r羹n kuca覺na itiliyor? Acaba kurumda 癟al覺an 羹st d羹zey y繹neticilerin 繹zel sekt繹rle gizli veya aikar bir ba覺 m覺 var? Acaba eli g羹癟l羹 繹zel sekt繹r taraf覺ndan kurum y繹neticilerine siyasi bask覺 m覺 yap覺l覺yor da bu iler kotar覺l覺yor?'' Bu ve buna benzer gayri ahlaki sorular 羹reticinin akl覺ndan ge癟miyor deil.

羹nk羹 koullar ortada,her y覺l sahnelenen oyun da ortada.

Bizler ne mi yapaca覺z? Hi癟; kendi ba覺m覺za kahvelerde veya cemiyetlerimizde feryad覺 basaca覺z, tek ba覺na y覺rt覺n覺p feveran edeceiz. Amiyane tabirle; ''襤t 羹r羹yecek,kervan y羹r羹yecek.''

Oysa 繹rg羹tlensek,sesimizi baz覺 noktalara duyursak,her t羹rl羹 yasal eylemlerle hakk覺m覺z覺 savunsak kolay yenen lokma olmay覺z san覺r覺m?

rg羹t hani? Birlik hani?

Fevri yapar覺z isyan覺...

Tek ba覺na y覺rt覺nsan da,

Kim duyar ki, feveran覺?

Tahir BULUT