23 Temmuz 2017 Pazar Saat 19:31
Hem┼čerimiz Kanuni sultan S├╝leyman
27 Kasım 2012 Salı Saat 06:35
I. S├╝leyman Sultan S├╝leyman.-─▒ evvel; 6 Kas─▒m 1494, Trabzon - 7 Eyl├╝l 1566, Zigetvar), Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun onuncu padi┼čah─▒ ve 89. ─░slam halifesi.

 Bat─▒da Muhte┼čem S├╝leyman, Do─čuda ise adaletli y├Ânetimine atfen Kanun├« Sultan S├╝leyman olarak da bilinmektedir. 

1520'den 1566'daki ├Âl├╝m├╝ne kadar, yakla┼č─▒k 46 y─▒l boyunca padi┼čahl─▒k yapan ve toplamda 13 kere sefere ├ž─▒kan S├╝leyman saltanat─▒n─▒n toplam 10 y─▒l 1 ay─▒n─▒ seferlerde ge├žirmi┼čtir. S├╝leyman b├Âylece devletin hem en uzun s├╝re g├Ârev yapan hem en ├žok sefere ├ž─▒kan hem de en uzun s├╝re sefer yapan padi┼čah─▒ olmu┼čtur.

I. S├╝leyman 1520 y─▒l─▒nda, babas─▒ I. Selim'in vefat─▒n─▒n ard─▒ndan tahta ├ž─▒kt─▒. Bat─▒da Belgrad, Rodos, Bo─čdan ve Macaristan'─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒ imparatorluk topraklar─▒na katt─▒. 1529 y─▒l─▒nda Viyana'y─▒ ku┼čatsa da ├že┼čitli sebeplerden ├Ât├╝r├╝ bu ku┼čatma ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žland─▒. Do─čuda, Safev├«lerle yap─▒lan sava┼člar sonras─▒nda Orta Do─ču'nun b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒ ele ge├žirdi. Afrika'da imparatorlu─čun s─▒n─▒rlar─▒ Cezayir'e kadar uzan─▒rken; Osmanl─▒ Donanmas─▒ ise Akdeniz'den K─▒z─▒ldeniz'e kadar olan sularda hakimiyet kurmu┼čtu. I. Selim'den 6.557.000 km2 olarak devrald─▒─č─▒ Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nu, padi┼čahl─▒─č─▒ d├Âneminde 14.893.000 km2'ye ula┼čt─▒rd─▒.[ Zigetvar Muharebesi'nin sonlanmas─▒ndan yakla┼č─▒k bir g├╝n ├Ânce, 6 Eyl├╝l 1566 tarihinde hayat─▒n─▒ kaybetti ve yerine o─člu II. Selim ge├žti.


─░lk y─▒llar─▒ 


1579 y─▒l─▒nda, Nakka┼č Osman'─▒n ┼×em├óiln├óme adl─▒ eserinde yer alan ve I. S├╝leyman'─▒ gen├žlik y─▒llar─▒nda resmeden bir minyat├╝r

I. S├╝leyman, 6 Kas─▒m 1494 tarihinde, Trabzon'da do─čdu. Babas─▒, S├╝leyman do─čdu─ču zaman Trabzon valisi olan, 1512 y─▒l─▒nda ise padi┼čah olarak tahta ge├žen I. Selim, annesi ise valide sultan Ay┼če Hafsa Sultan idi.Yedi ya┼č─▒nda bilim, tarih, edebiyat, din ve askeri e─čitim almak i├žin ─░stanbul'da yer alan Topkap─▒ Saray─▒'ndaki Enderun'a g├Ânderildi.

1508 ile 1512 y─▒llar─▒ aras─▒nda ┼×ebinkarahisar, Bolu ve Kefe'da sancakbeyi olarak g├Ârev yapt─▒. Babas─▒ I. Selim'in 1512'de tahta ├ž─▒kmas─▒ndan ├Ânce ─░stanbul ve Edirne'de oturdu. 1513 y─▒l─▒nda Saruhan sancakbeyli─čine atand─▒. Burada, sonralar─▒ ba┼č dan─▒┼čmanlar─▒ndan biri olacak olan Pargal─▒ ─░brahim ile yak─▒n bir arkada┼čl─▒k kurdu.

Yakla┼č─▒k yedi y─▒ll─▒k Manisa sancakbeyli─činin ard─▒ndan, Eyl├╝l 1520'de babas─▒ I. Selim'in ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine ─░stanbul'a geldi ve 30 Eyl├╝l 1520 tarihinde onuncu Osmanl─▒ padi┼čah─▒ olarak tahta ├ž─▒kt─▒.Tahta ge├ži┼činden birka├ž hafta sonra Venedik el├žisi Bartolomeo Contarini S├╝leyman'─▒ "Yirmi alt─▒ ya┼č─▒nda, uzun fakat s─▒r─▒m gibi ve kibar g├Âr├╝n├╝┼čl├╝. Boynu biraz fazla uzun, y├╝z├╝ zay─▒f, burnu kartal gagas─▒ gibi k─▒vr─▒k. G├Âlge gibi b─▒y─▒─č─▒ ve k├╝├ž├╝k bir sakal─▒ var. Cildi biraz soluk olsa da y├╝z├╝ olduk├ža ho┼č. Derisi solgunlu─ča meyilli. Ak─▒ll─▒ bir h├╝k├╝mdar oldu─ču s├Âyleniyor ve herkes onun saltanat─▒n─▒n hay─▒rl─▒ olaca─č─▒n─▒ umuyor." ┼čeklinde tan─▒mlam─▒┼čt─▒r.

Askeri ve siyasi geli┼čmeler 


I. S├╝leyman'─▒n tahta ge├žmesinden k─▒sa bir s├╝re sonra ┼×am Beylerbeyi Canberdi Gazali, S├╝leyman'─▒n padi┼čahl─▒─č─▒n─▒ tan─▒mad─▒ ve h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ ilan ederek isyan ba┼člatt─▒. Merkezden g├Ânderilen Ferhad Pa┼ča komutas─▒ndaki birlikler, Z├╝lkadriye Eyaleti'nde bulunan kuvvetler ve ┼×am'daki kuvvetlerin etkinlikleri sonucunda ┼×am yak─▒nlar─▒ndaki Mastaba adl─▒ b├Âlgede, 27 Ocak 1521 tarihinde yap─▒lan ├žarp─▒┼čmalar sonucunda Gazali'nin yenilmesi ve ├Âld├╝r├╝lmesiyle isyan bast─▒r─▒ld─▒

S├╝leyman ilk seferini 19 May─▒s 1521'de, Macaristan Krall─▒─č─▒'n─▒n y├Ânetimindeki Belgrad (o d├Ânemdeki ad─▒ N├índorfeh├ęrv├ír) ├╝zerine yapt─▒.├çevresindeki B├Â─č├╝rdelen, Zemun ve Salankamen ┼čehirlerinin al─▒nmas─▒n─▒n ard─▒ndan 1 A─čustos g├╝n├╝ ku┼čat─▒lan ┼čehir, 29 A─čustos 1521 tarihinde fethedildi. Bu sayede Avrupa'da ger├žekle┼čtirilebilecek fetih ve seferler i├žin ├Ânemli bir merkez al─▒nm─▒┼č oldu. Fetih hakk─▒nda Kutsal Roma-Cermen ─░mparatorlu─ču'nun ─░stanbul el├žisi; "Belgrad'─▒n ele ge├žirilmesi, Macaristan Krall─▒─č─▒'n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ne sebep olan olaylar─▒n ba┼člang─▒c─▒yd─▒. II. Lajos'un ├Âl├╝m├╝, Budin'in ele ge├žirili┼či ve Transilvanya'n─▒n i┼čgaliyle devam eden s├╝re├žte Macaristan ─░mparatorlu─ču y─▒k─▒lm─▒┼č ve di─čer ├╝lkeleri de benzer sonu ya┼čayaca─č─▒na dair bir korku sarm─▒┼čt─▒." ┼čeklinde yorum yapm─▒┼čt─▒.



Rodos'un fethini g├Âsteren bir minyat├╝r

Ertesi y─▒l S├╝leyman, Hospitalier ┼×├Âvalyeleri'nin bulundu─ču Akdeniz adas─▒ Rodos'a karadan sefer d├╝zenledi. Osmanl─▒ Donanmas─▒ ise, haziran 1522'de adan─▒n "Cem Bah├žesi" k├Ârfezine demir att─▒. S├╝leyman da 28 Temmuz g├╝n├╝ adaya ├ž─▒kt─▒. Yakla┼č─▒k 100.000 ki┼či ve 400 gemiden olu┼čan Osmanl─▒ ordusu, 5 ay 28 g├╝n s├╝ren ku┼čatma sonucunda, 20 Aral─▒k 1522'de ┼č├Âvalyelerin ba┼č─▒ Philippe Villiers de L'Isle-Adam'─▒n teslim ko┼čullar─▒n─▒ kabul etmesiyle birlikte adan─▒n hakimiyetini ele ge├žirdi. Adada H─▒ristiyan kimli─čiyle ya┼čayan Cem Sultan'─▒n ┼čehzadesi Murad ile o─čullar─▒ bo─čduruldu, e┼či ve iki k─▒z─▒ ─░stanbul'a g├Ânderildi.

Rodos'un al─▒nmas─▒n─▒n ard─▒ndan ┼č├Âvalyelerin elinde bulunan Bodrum, Tahtal─▒ ve Aydos kaleleri ile ─░stank├Ây ve S├Âmbeki adalar─▒ da al─▒nd─▒.

Ocak 1523'te ─░stanbul'a d├Ân├╝┼č├╝n├╝n ard─▒ndan S├╝leyman, saltanat─▒n─▒n ilk ├╝├ž y─▒l─▒nda g├Ârev yapan Sadrazam Pir├« Mehmed Pa┼ča'y─▒ emekliye ay─▒rd─▒. 27 Haziran 1523 g├╝n├╝ ise hasodaba┼č─▒s─▒ ─░brahim A─ča'y─▒ sadrazam olarak atad─▒. Sadrazaml─▒─ča ek olarak kendisine Rumeli Beylerbeyli─či'nin y├Ânetimini de verdi.Sadrazaml─▒k yetkisinin kendisine verilmesini bekleyen ikinci vezir Ahmed Pa┼ča, vali olarak atand─▒─č─▒ M─▒s─▒r'da 1524 y─▒l─▒nda isyan ├ž─▒kararak ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ ilan etti. Ahmed Pa┼ča'n─▒n ├Âld├╝r├╝lmesiyle isyan bast─▒r─▒ld─▒ ve Sadrazam ─░brahim Pa┼ča, M─▒s─▒r'─▒ d├╝zene sokmakla g├Ârevlendirildi

Mart 1525'te, S├╝leyman'─▒n K├ó─č─▒thane'de avland─▒─č─▒ s─▒rada yeni├žeriler ┼čehirde ayaklanma ba┼člatt─▒lar.K─▒sa s├╝rede bast─▒r─▒lan ayaklanma sonras─▒nda Yeni├žeri A─čas─▒ Mustafa A─ča, k├óhyas─▒ K─▒ran Bali ile Reis-├╝l K├╝ttab Haydar idam edildi. M─▒s─▒r'─▒ d├╝zene koyan ─░brahim Pa┼ča ise 6 Eyl├╝l 1525 g├╝n├╝ ─░stanbul'a d├Ând├╝.

 Bu d├Ânemde ─░stanbul'a gelen Fransa el├žisi Jean Frangipani, Pavia Muharebesi sonras─▒ Kutsal Roma-Cermen ─░mparatorlu─ču'na esir d├╝┼čen Kral I. Fran├žois i├žin, kral─▒n annesi Louise de Savoie'un ricas─▒ ├╝zerine S├╝leyman'dan yard─▒m istedi. Yazd─▒─č─▒ mektupla yard─▒m s├Âz├╝ veren S├╝leyman; ├Ânce Sadrazam ─░brahim Pa┼ča'y─▒ g├Ânderdi, 23 Nisan 1526'da ise orduyla birlikte Macaristan'a hareket etti.  ─░brahim Pa┼ča komutas─▒ndaki kuvvetler, Petrovaradin ve ─░yluk ┼čehirleriyle on bir kale ele ge├žirdikten sonra, ├ľzek kalesini de ald─▒. ├ľte yandan Bosna beyleri de Sirem b├Âlgesindeki baz─▒ kaleleri ele ge├žirmi┼čti. Macaristan Kral─▒ II. Lajos'un liderli─čindeki ordu ile Tuna k─▒y─▒s─▒ndaki Moha├ž d├╝zl├╝─č├╝nde kar┼č─▒la┼čan Osmanl─▒ ordusu, 29 A─čustos 1526 g├╝n├╝ yap─▒lan muharebeyi kazanarak Do─ču Avrupa'daki Macar direncini k─▒rd─▒.  Lajos ise muharebeden ka├žan baz─▒ askerlerle birlikte batakl─▒kta bo─čularak hayat─▒n─▒ kaybetti. Osmanl─▒ ordusu y├╝r├╝y├╝┼č├╝ne devam ederek, 20 Eyl├╝l g├╝n├╝ Budin'e girdi.

┼×ehrin anahtar─▒n─▒ alan ve yakla┼č─▒k on d├Ârt g├╝n boyunca kral saray─▒nda kalan S├╝leyman, d├Ân├╝┼čte Segedin ve baz─▒ ┼čehirleri de alarak 21 Eyl├╝l'de Pe┼čte'ye ge├žti ve Macaristan'─▒n ba┼č─▒na Erdel Voyvodas─▒ J├ínos Szapolyai'i getirdi. Macaristan'─▒n Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na ba─članmas─▒ ve Frans─▒z-Osmanl─▒ ittifak─▒yla 5 Ekim 1526 tarihinde sona eren ve yakla┼č─▒k yedi ay s├╝ren sefer sonunda, 13 Kas─▒m 1526 tarihinde ─░stanbul'da zafer alay─▒ d├╝zendi.

1526-27 y─▒llar─▒nda, Anadolu'da ├ž─▒kan Baba Z├╝nnun ile Kalender ├çelebi isyanlar─▒; 1527 yaz─▒nda bast─▒r─▒ld─▒. Birka├ž ay sonra ─░ranl─▒ Molla Kaab─▒z, vaazlar─▒nda ─░sa peygamberin b├╝t├╝n peygamberlerden ├╝st├╝n oldu─ču fikrini dile getirdi─činden S├╝nni uleman─▒n tepkisini ├žekti ve bu sebeple divanda yarg─▒land─▒. Ancak fikirlerinden vazge├žmeyen Molla Kaab─▒z idam edildi.



I. Viyana Ku┼čatmas─▒'n─▒ g├Âsteren bir minyat├╝r

Kutsal Roma ─░mparatoru V. Karl'─▒n karde┼či Avusturya Ar┼čid├╝k├╝ Ferdinand, J├ínos Szapolyai'─▒n krall─▒─č─▒n─▒ tan─▒mayarak kendini Macaristan Kral─▒ ilan etti. K─▒sa bir s├╝re sonra Ferdinand, J├ínos Szapolyai'─▒n kuvvetlerini yenilgiye u─čratarak Budin'i ele ge├žirdi ve vergi ├Âdemesi kar┼č─▒l─▒─č─▒nda kendisinin Macaristan Kral─▒ olarak tan─▒nmas─▒n─▒ istedi. Ancak bunu reddeden S├╝leyman, 10 May─▒s 1529'da yeni bir sefere ├ž─▒karken, Sadrazam ─░brahim Pa┼ča'ya da serasker unvan─▒ verdi.K─▒sa s├╝re sonra Budin teslim oldu ve y├Ânetimi tekrardan J├ínos Szapolyai'a verildi. Hemen ard─▒ndan Estergon'u alan ba┼čaran Osmanl─▒ ordusu, 1529 eyl├╝l├╝nde Viyana'y─▒ ku┼čatt─▒. Ancak hava ┼čartlar─▒n─▒n elveri┼čsizli─či ve m├╝himmat bak─▒m─▒ndan ku┼čatma i├žin haz─▒rl─▒ks─▒z olunmas─▒ sebepleriyle ku┼čatma kald─▒r─▒ld─▒ ve ordu, 16 Aral─▒k 1529'da ─░stanbul'a d├Ând├╝.

Osmanl─▒ a├ž─▒s─▒ndan ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanan Viyana ku┼čatmas─▒n─▒n ard─▒ndan Ferdinand'─▒n, Macaristan Krall─▒─č─▒'n─▒n kendisine verilmesi i├žin g├Ânderdi─či ikinci el├ži de S├╝leyman'dan ret cevab─▒ ald─▒.Bunun ├╝zerine Estergon, Vi┼čegrad ve Va├ž ┼čehirlerini Osmanl─▒'dan alan Ferdinand, Budin ┼čehrine bir sald─▒r─▒ d├╝zenlese de bu sald─▒r─▒ ba┼čar─▒s─▒zl─▒ka sonu├žland─▒.17 Ekim 1530'da, Avusturya el├žileri Nicolas Jurischitz ile Joseph von Lamberg ─░stanbul'a geldi. 17 Kas─▒m g├╝n├╝ padi┼čah S├╝leyman ile yapt─▒klar─▒ g├Âr├╝┼čmelerde bir anla┼čma sa─članamay─▒nca Avusturya ├╝zerine sefere ├ž─▒k─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒ld─▒. 25 Nisan 1532'de, S├╝leyman ve ─░brahim Pa┼ča'n─▒n ├Ânderli─čindeki ordu ─░stanbul'dan ayr─▒ld─▒. Bosna Beyi Gazi H├╝srev Bey, B├óli Beyo─člu Mehmed Bey, K─▒r─▒m Han─▒ I. Sahib Giray ve eyalet beylerbeyleri kaleler fethederken, ak─▒nc─▒ kollar─▒ Almanya'n─▒n i├žlerine kadar ilerledi.

 Osmanl─▒ ordusu 11 Eyl├╝l g├╝n├╝ Slovenya'ya girdi, bir s├╝re sonra da Habsburg Hanedan─▒'n─▒n elindeki G├╝ns ┼čehrini ├╝├ž hafta kadar s├╝ren ku┼čatman─▒n ard─▒ndan ele ge├žirdi. ─░brahim Pa┼ča birka├ž kale daha ele ge├žirirken;S├╝leyman'─▒n yapt─▒─č─▒ Alman Seferi, 21 Kas─▒m 1532'de ─░stanbul'a d├Ân├╝lmesiyle sonu├žland─▒.  Birka├ž ay sonra, 22 Haziran 1533 tarihinde Avusturya Ar┼čid├╝kl├╝─č├╝ ile Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču aras─▒nda ─░stanbul Antla┼čmas─▒ imzaland─▒. Bu anla┼čmayla Ferdinand, Macaristan ├╝zerindeki hak iddias─▒n─▒ sonland─▒r─▒rken (Macaristan'─▒n bat─▒s─▒ndaki k├╝├ž├╝k bir b├Âlge kendisinde kald─▒), J├ínos Szapolyai'─▒n Macaristan h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ kabul etti ve Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na y─▒ll─▒k 30.000 gulden vergi vermeyi kabul etti. 1534 mart─▒nda Mora Sancak Beyi B├óli Beyz├óde Mehmed Bey, 1532'de Habsburglar─▒n eline ge├žen Koron'u geri ald─▒.

─░ran'da h├╝k├╝m s├╝ren Safev├« Devleti'nin ba┼č─▒nda bulunan ┼×ah I. Tahmasp; S├╝leyman yanl─▒s─▒ Ba─čdat valisini ├Âld├╝rterek, yerine ┼čah yanl─▒s─▒ bir vali atad─▒. Ard─▒ndan ise Osmanl─▒'ya ba─čl─▒ Bitlis valisi ┼čaha ba─čland─▒─č─▒n─▒ ilan etti. Bunlar ├╝zerine ─░brahim Pa┼ča, ─░ran ├╝zerine yap─▒lacak sefer i├žin ekim 1533'te Halep'e hareket etti. ├ľte yandan 27 Aral─▒k 1533 g├╝n├╝ Cezayir h├╝k├╝mdar─▒ H─▒z─▒r Reis (Barbaros), filosuyla birlikte ─░stanbul'a geldi. Kendisine ├že┼čitli hediyeler sunan ve Cezayir'i Osmanl─▒ topraklar─▒na katan H─▒z─▒r Reis'e "Hayreddin" unvan─▒ veren S├╝leyman, Hayreddin'i Cezayir Beylerbeyi olarak atad─▒. ─░brahim Pa┼ča ile g├Âr├╝┼čmek i├žin Halep'e gidip d├Ânen Barbaros Hayreddin Pa┼ča, 1534 y─▒l─▒nda kaptan-─▒ derya oldu.1534 may─▒s─▒nda ilk seferini yapt─▒. G├╝ney ─░talya sahillerine ├že┼čitli sald─▒r─▒lar d├╝zenledikten sonra Tunus'a geldi. K├╝├ž├╝k ├žapl─▒ direni┼člere ra─čmen Mevl├óy Hasan'─▒n h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒ndaki Tunus, 1534 a─čustosunda al─▒nd─▒. Mevl├óy Hasan'─▒n yard─▒m istemesi ├╝zerine V. Karl, Andrea Doria komutas─▒nda ├že┼čitli devletlerin kuvvetlerinden olu┼čan bir donanma haz─▒rlad─▒ ve 1535 yaz─▒nda sald─▒rd─▒─č─▒ Tunus'u ele ge├žirdi.] ─░brahim Pa┼ča ise Bitlis'i geri al─▒rken, herhangi bir direni┼č g├Âstermeyen Tebriz ┼čehrini de 13 Temmuz 1534 tarihinde Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču topraklar─▒na katt─▒. S├╝leyman ise 11 Haziran 1534 g├╝n├╝, alt─▒nc─▒ seferi olan Irakeyn Seferi'ne ├ž─▒kt─▒. S├╝leyman'─▒n da gelmesiyle birlikte ordu, 31 Aral─▒k 1534 g├╝n├╝ teslim olan Ba─čdat'─▒ ele ge├žirdi. K─▒┼č─▒ Ba─čdat'ta ge├žiren ordu, 8 Ocak 1536'da ─░stanbul'a d├Ând├╝.

Fransa el├žisi Jean de La For├¬t'nin giri┼čimleri sonucunda 18 ┼×ubat 1536 g├╝n├╝ S├╝leyman, Fransa ile kapit├╝lasyon anla┼čmas─▒ imzalad─▒. Anla┼čmayla birlikte Frans─▒zlara ticari ve hukuki alanlarda birtak─▒m ayr─▒cal─▒klar tan─▒nd─▒. 14 Mart'─▒ 15 Mart'a ba─člayan gece Topkap─▒ Saray─▒'nda konuk olan Sadrazam ─░brahim Pa┼ča, S├╝leyman'─▒n emriyle bo─čularak ├Âld├╝r├╝ld├╝. Ertesi g├╝n sadrazaml─▒─ča Ayas Mehmed Pa┼ča getirildi.

Osman Nuri Pa┼ča taraf─▒ndan yap─▒lan ve Preveze Deniz Muharebesi'nin resmedildi─či tablo

Barbaros Hayreddin Pa┼ča komutas─▒ndaki Osmanl─▒ Donanmas─▒, 1536 bahar─▒nda Akdeniz'deki yabanc─▒ limanlar─▒ vurdu. Donanman─▒n Avlonya k─▒y─▒lar─▒nda oldu─ču vakit S├╝leyman, 17 May─▒s 1537'de ─░stanbul'dan ayr─▒larak "Sefer-i Pulya" denen Adriyatik seferine ├ž─▒kt─▒.  Frans─▒z-Osmanl─▒ ittifak─▒ gere─čince Fransa'n─▒n ─░talya'ya kuzeyden, Osmanl─▒ Donanmas─▒'n─▒n ise g├╝neyden sald─▒r─▒ yap─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒ld─▒. Barbaros Hayreddin Pa┼ča komutas─▒ndaki askerler, 1537 temmuzunda Puglia b├Âlgesinde yer alan Castro ┼čehrinde konu┼čland─▒. Otranto civar─▒nda yakla┼č─▒k iki hafta kalan askerler, daha sonra ele ge├žirdikleri esirlerle birlikte buradan ayr─▒ld─▒.├ľte yandan Fransa, ─░talya'ya sald─▒rmaktan vazge├žerek askerlerini Hollanda ├╝zerine g├Ândermi┼čti. ─░talya'dan ayr─▒lan Osmanl─▒ Donanmas─▒, a─čustos ay─▒nda Venedik Cumhuriyeti'nin elindeki Korfu adas─▒n─▒ ku┼čatt─▒. Ancak k─▒┼č─▒n gelmesiyle ku┼čatma kald─▒r─▒ld─▒. Barbaros Hayreddin Pa┼ča, Venedik'e ait ┼×ira, Patmos, Naksos gibi adalar al─▒nd─▒; Naksos ile di─čer be┼č ada Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na vergi vermek ├╝zere yeniden eski d├╝kal─▒─ča b─▒rak─▒ld─▒. Padi┼čah ile donanma, 22 Kas─▒m 1537'de ─░stanbul'a d├Ând├╝. 

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na ba─čl─▒ olan Bo─čdan Voyvodas─▒ Petru Rare┼č'in vergi ├Âdememesi ├╝zerine S├╝leyman, Barbaros Hayreddin Pa┼ča'n─▒n donanmayla birlikte denize a├ž─▒lmas─▒ndan bir-iki g├╝n sonra, 9 Temmuz 1538 tarihinde saltanat─▒ndaki sekizinci seferine ├ž─▒kt─▒. Ba┼čkent Ya┼č da dahil olmak ├╝zere Bo─čdan'─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒ ile Suceava ve Besarabya Osmanl─▒ egemenli─čine girdi. Petru Rare┼č Erdel'e s├╝r├╝l├╝rken, Bo─čdan'─▒n ba┼č─▒na III. ┼×tefan getirildi.Bu s─▒ralarda Akdeniz'de olan Barbaros Hayreddin Pa┼ča y├Ânetimindeki donanma, 22 Eyl├╝l 1538'de Venedik Cumhuriyeti, ─░spanyol ─░mparatorlu─ču, Papal─▒k Devleti, Ceneviz Cumhuriyeti ve Malta ┼×├Âvalyeleri'nden olu┼čan ve Andrea Doria'n─▒n ├Ânderlik etti─či Kutsal ─░ttifak donanmas─▒n─▒n Korfu'da oldu─čunu ├Â─črendi.28 Eyl├╝l 1538'de, Preveze a├ž─▒klar─▒nda ger├žekle┼čen Preveze Deniz Muharebesi'nden Barbaros Hayreddin Pa┼ča zaferle ayr─▒ld─▒. Andrea Doria geri ├žekilirken Kastelnova'y─▒ alsa da 1539 ilkbahar─▒nda denizden Barbaros Hayreddin Pa┼ča, karadan ise Gazi H├╝srev Bey'in sald─▒r─▒lar─▒ sonucu ada geri al─▒nd─▒.1540 ekiminde Venedik ile Osmanl─▒ aras─▒nda imzalanan antla┼čmaya g├Âre Mora ve Dalma├žya k─▒y─▒lar─▒ndaki kaleler ve adalar Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na b─▒rak─▒l─▒rken, Venedik'in Osmanl─▒'ya y─▒ll─▒k 300.000 alt─▒n tazminat vermesi kararla┼čt─▒r─▒ld─▒. ├ľte yandan 15 Temmuz 1539'da Ayas Mehmed Pa┼ča'n─▒n ├Âl├╝m├╝yle bo┼čalan sadrazaml─▒─ča L├╝tfi Pa┼ča getirildi.



I. S├╝leyman, Izabela Jagiellonka ve o─člu Sigismund Zapolya'y─▒ kabul ederken

1535 y─▒l─▒nda Gucerat Sultan─▒ Bahadur ┼×ah'─▒n g├Ânderdi─či el├ži ve mektup arac─▒l─▒─č─▒yla Portekiz ─░mparatorlu─ču'na kar┼č─▒ ger├žekle┼čtirdi─či m├╝cadele i├žin yard─▒m istemesi ├╝zerine S├╝leyman, Hint Okyanusu ├╝zerine g├Ânderilecek gemiler i├žin Had─▒m S├╝leyman Pa┼ča'y─▒ g├Ârevlendirdi.13 Haziran 1538'de S├╝vey┼č'ten yola ├ž─▒kan Had─▒m S├╝leyman Pa┼ča, ilk olarak geldi─či ve Portekizlilerin elinde bulunan Aden'i ald─▒.19 A─čustos g├╝n├╝ Aden'dan ayr─▒lan donanma, 4 Eyl├╝l'de Diu'ya ula┼čt─▒. Ancak Bahadur ┼×ah 1537'de ├Âlm├╝┼č ve Portekiz'in deste─čiyle yerine gelen ye─čeni III. Mahmud ┼×ah, 1538 eyl├╝l├╝nde ┼čehre yap─▒lan ku┼čatmada Portekiz taraf─▒nda yer alm─▒┼čt─▒. Ancak ku┼čatma ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žland─▒ ve 25 Aral─▒k g├╝n├╝ Aden'e d├Ân├╝ld├╝. Bir m├╝ddet sonra ise ba┼čkent San'a'da dahil olmak ├╝zere t├╝m Yemen'i Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču topraklar─▒na kat─▒ld─▒.

Nisan 1541'de, ayn─▒ zamanda S├╝leyman'─▒n karde┼či de olan, kar─▒s─▒ ┼×ahhuban Sultan'a tokat atmas─▒ sebebiyle L├╝tfi Pa┼ča; padi┼čah taraf─▒ndan Dimetoka'ya s├╝r├╝l├╝rken, yerine Had─▒m S├╝leyman Pa┼ča getirildi.

H├╝nername'de yer alan ve I. S├╝leyman'─▒n Bo─čdan ├╝zerine yapt─▒─č─▒ seferi g├Âsteren minyat├╝r

J├ínos Szapolyai'─▒n 22 Temmuz 1540'ta ├Âlmesinin ard─▒ndan e┼či Izabela Jagiellonka, Szapolyai'─▒n ├Âl├╝m├╝nden birka├ž g├╝n ├Ânce do─čan o─člu Sigismund Zapolya ad─▒na Macaristan'─▒n ba┼č─▒na ge├žmek i├žin S├╝leyman'dan onay ald─▒.Ya┼čananlar─▒ duyan Ferdinand, 1541 a─čustosunda Budin'i ku┼čatt─▒.

├ľnce Rumeli beylerbeyi, ard─▒ndan ise ├╝├ž├╝nc├╝ vezir Sokollu Mehmed Pa┼ča komutas─▒ndaki kuvvetleri Budin'e g├Ânderen S├╝leyman, 22 Haziran 1541'de orduyla birlikte sefere ├ž─▒kt─▒ ve Budin'deki Ferdinand'─▒n kuvvetlerini yenilgiye u─čratt─▒.

Budin'in kurtar─▒lmas─▒ndan sonra kurulan Budin Eyaleti'yle Macaristan do─črudan Osmanl─▒ topraklar─▒na ba─član─▒rken, Izabela Jagiellonka ve o─člu Sigismund Zapolya Erdel'e g├Ânderildi. Karde┼či Ferdinand'─▒n 8 Eyl├╝l'de Ceneviz'e ula┼čmas─▒yla ya┼čananlar─▒ ├Â─črenen V. Karl, 1541 sonbahar─▒nda Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun elindeki Cezayir ├╝zerine bir sefer d├╝zenledi.Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču, ─░spanyol ─░mparatorlu─ču, Napoli Krall─▒─č─▒, Sicilya Krall─▒─č─▒, Malta ┼×├Âvalyeleri, Ceneviz Cumhuriyeti ve Papal─▒k Devleti kuvvetlerinden olu┼čan Andrea Doria'n─▒n komutanl─▒─č─▒ndaki donanma, 19 Ekim'de Cezayir'e geldi. Ayn─▒ zamanda Cezayir Beylerbeyi de olan kaptan-─▒ derya Barbaros Hayreddin Pa┼ča'n─▒n yoklu─čunda Cezayir'i savunan Hasan A─ča komutas─▒ndaki askerler, d├Ârt ay kadar s├╝ren ├žat─▒┼čmalar sonunda V. Karl'─▒n kuvvetleri kar┼č─▒s─▒nda zafer elde etti.S├╝leyman ise ordu ile birlikte 27 Kas─▒m 1541'de ─░stanbul'a d├Ând├╝.

1542'de Ferdinand'─▒n tekrardan Budin ve Pe┼čte'ye yapt─▒─č─▒ ku┼čatmalar ├╝zerine,17 Kas─▒m 1542'de yeni bir sefer haz─▒rl─▒─č─▒ i├žin gitti─či Edirne'de bir m├╝ddet kalan S├╝leyman, 23 Nisan 1543'te Macaristan ├╝zerine bir kez daha sefere ├ž─▒kt─▒. 10 A─čustos'ta, iki hafta s├╝ren ku┼čatma sonucunda Estergon Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču taraf─▒ndan ele ge├žirildi.Birka├ž hafta i├žerisinde ise Sikl├│s, Sz├ękesfeh├ęrv├ír ve Szeged ┼čehirleri de al─▒nd─▒.19 Haziran 1547'de Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču ile Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču aras─▒nda imzalanan ─░stanbul Antla┼čmas─▒ ile Ferdinand ve V. Karl, Macaristan'─▒n Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču kontrol├╝nde oldu─čunu kabul ederken, Habsburg Hanedan─▒'n─▒n elinde bulundurdu─ču bat─▒ ve kuzey Macaristan i├žin Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na y─▒ll─▒k 30.000 alt─▒n florin vermeyi kabul etti.

1542-1546 ─░talya Sava┼č─▒ esnas─▒nda S├╝leyman ile I. Fran├žois, V. Karl ile ─░ngiltere Kral─▒ VIII. Henry'e kar┼č─▒ bir ittifak olu┼čturdu. 29 May─▒s 1543'te ─░stanbul'dan yola ├ž─▒kan Barbaros Hayreddin Pa┼ča komutas─▒ndaki Osmanl─▒ Donanmas─▒, a─čustos ay─▒nda Marsilya'ya ula┼čt─▒. 6 A─čustos g├╝n├╝, Osmanl─▒ ve Fransa kuvvetlerinden olu┼čan donanma, Savoie D├╝k├╝ III. Charles'─▒n y├Ânetimindeki Nice ┼čehrini ku┼čatt─▒. 22 A─čustos'ta Nice ele ge├žirilirken, kaledeki direni┼čin devam etmesi sebebiyle ku┼čatma 8 Eyl├╝l'e kadar s├╝rd├╝. ─░leride d├╝zenlenecek sald─▒r─▒larda Fransa'ya daha kolay yard─▒m edebilmesi i├žin Fran├žois, Osmanl─▒ Donanmas─▒'n─▒n k─▒┼č─▒ Toulon'da ger├žirmesini sa─člad─▒. Yakla┼č─▒k sekiz ay s├╝ren konaklama sonras─▒, 1544 may─▒s─▒nda donanma ─░stanbul'a d├Ân├╝┼č i├žin yola ├ž─▒kt─▒.

Kas─▒m 1544'te, Sadrazam Had─▒m S├╝leyman Pa┼ča ile Divane H├╝srev Pa┼ča'n─▒n divanda kavga etmesi ├╝zerine ikisi da g├Ârevlerinden al─▒nd─▒ ve sadrazaml─▒─ča Damat R├╝stem Pa┼ča getirildi. 4 Temmuz 1546'da kaptan-─▒ derya Barbaros Hayreddin Pa┼ča'n─▒n vefat etmesiyle de yeni kaptan-─▒ derya Sokollu Mehmet Pa┼ča oldu.



Hint Okyanusu'ndaki Osmanl─▒ gemilerini g├Âsteren bir minyat├╝r (16. y├╝zy─▒l)

1547'de Safev├« ┼×ah─▒ I. Tahmasb'a kar┼č─▒ isyan ba┼člatan karde┼či Elkas Mirza da ─░stanbul'a geldi. E┼či H├╝rrem Sultan ile birlikte 1544, 1545 ve 1546 y─▒llar─▒n─▒ Edirne'de ge├žiren S├╝leyman, ─░stanbul'a d├Ând├╝kten sonra Elkas Mirza'y─▒ do─čuya g├Ânderdi ve 29 Mart 1548'de ─░ran ├╝zerine sefere ├ž─▒kt─▒.S├╝leyman y├Ânetimindeki ordu taraf─▒ndan Van'a yap─▒lan ku┼čatmay─▒ Ulama Pa┼ča devral─▒rken, k─▒sa bir s├╝re sonra ┼čehir ele ge├žirildi.

1534'te Osmanl─▒ egemenli─čine girse de sonradan tekrar Safev├« Devleti'nin eline ge├žen Tebriz, S├╝leyman komutas─▒ndaki kuvvetler taraf─▒ndan tekrar al─▒nd─▒. K─▒┼č─▒ Halep'te ge├žiren ordu, 1549'da Diyarbak─▒r'a geldi ve ─░kinci vezir Kara Ahmed Pa┼ča'y─▒ G├╝rcistan taraflar─▒na yollad─▒. Bir bu├žuk ay i├žerisinde, ba┼čta Tortum ve Ak├žakale olmak ├╝zere yirmi kadar ┼čehri ele ge├žiren ve ┼×irvan┼čahlar Devleti Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na ba─člayan Kara Ahmed Pa┼ča, ordu ile birlikte 21 Aral─▒k 1549'da ─░stanbul'a d├Ând├╝.

31 Mart 1547'de ├Âlen I. Fran├žois'n─▒n yerine Fransa kral─▒ olan II. Henri, Akdeniz'de Habsburglarla m├╝cadele i├žin S├╝leyman ile anla┼čma yapt─▒. Bunun ├╝zerine Andrea Doria komutas─▒ndaki donanma, 8 Ekim 1550'de V. Karl ad─▒na Mehdiye'yi ele ge├žirdi. Buna kar┼č─▒n Osmanl─▒ ve Fransa kuvvetlerinden olu┼čan donanma Fransa'n─▒n g├╝neyini savundu. Sokollu Mehmet Pa┼ča'dan sonraki kaptan-─▒ derya Sinan Pa┼ča y├Ânetiminde olan ve Salih Reis ile Turgut Reis'in e┼člik etti─či donanman─▒n, temmuz 1551'de Gozo adas─▒n─▒ ele ge├žirdikten sonra, 18 Temmuz g├╝n├╝ Malta adas─▒na yapt─▒─č─▒ sald─▒r─▒ ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žland─▒.

K─▒sa bir s├╝re sonra donanma, Malta ┼×├Âvalyeleri'nin kontrol├╝ndeki Trablus'u ku┼čatt─▒. 14-15 A─čustos g├╝nlerinde ise ┼čehir ele ge├žirildi.

 Trablus'un al─▒nmas─▒yla 1551-1559 ─░talya Sava┼č─▒'n─▒n zemini haz─▒rlanm─▒┼č oldu.1552'de, Fransa'ya yard─▒m etmek amac─▒yla yola ├ž─▒kan Fransa ve Osmanl─▒ gemilerinden olu┼čan donanma ─░talya'n─▒n g├╝neyindeki Reggio Calabria'y─▒ ele ge├žirdi.

 5 A─čustos 1552 g├╝n├╝, Ponza a├ž─▒klar─▒nda Andrea Doria komutas─▒ndaki donanmayla kar┼č─▒la┼čan Fransa-Osmanl─▒ donanmas─▒, yap─▒lan deniz muharebesinden zaferle ayr─▒ld─▒. 1553'te ise bu donanma, Ceneviz Cumhuriyeti'nin elindeki Korsika'n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ ele ge├žirdi.

1551 y─▒l─▒nda, Avusturya kuvvetlerinin Erdel'e girmesinin ard─▒ndan S├╝leyman, Rumeli Beylerbeyi Sokollu Mehmed Pa┼ča'y─▒ Erdel ├╝zerine g├Ânderdi. 10 Temmuz 1551'de Sofya'dan hareket eden Sokollu, 7 Eyl├╝l'de Slankamen'den ayr─▒larak Be├že ├Ânlerine geldi ve yakla┼č─▒k 16 kaleyi ele ge├žirdi.

 Temmuz 1552'de Lipve'y─▒ da ele ge├žirdikten sonra, Teme┼čvar'─▒ ku┼čatsa da hava ┼čartlar─▒n─▒n m├╝sait olmamas─▒ ├╝zerine Belgrad'a d├Ând├╝. Sokollu Mehmed Pa┼ča'n─▒n ├žekilmesi ├╝zerine Avusturya kuvvetleri Erdel'e girerek Lipve'yi geri ald─▒ ve Segedin'i ku┼čatsa da bu ku┼čatma ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žland─▒. Lipve'yi geri almak amac─▒yla 26 Temmuz 1552'de hareket eden Kara Ahmed Pa┼ča komutas─▒ndaki Osmanl─▒ kuvvetleri, 35 g├╝n kadar s├╝ren ku┼čatma sonras─▒nda Teme┼čvar'─▒ ele ge├žirdi.K─▒sa bir s├╝re sonra da Lipve'nin geri al─▒n─▒rken, Vesprem ile Solnok de ele ge├žirildi. E─čri'ye yap─▒lan ku┼čatma ise k─▒┼č mevsiminin gelmesi sebebiyle kald─▒r─▒ld─▒.

├ľte yandan 1548'de, ikinci kez Hint seferine g├Ânderilen donanman─▒n ba┼č─▒nda Piri Reis vard─▒. Piri Reis, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'a dahil oldu─ču halde Portekiz egemenli─čine giren Aden'i, 26 ┼×ubat 1548 tarihinde geri ald─▒.A─čustos 1552'de ise Portekiz ─░mparatorlu─ču'nun kontrol├╝ndeki Maskat'─▒ ele ge├žirdi.Sonras─▒nda ise Arap Yar─▒madas─▒'n─▒n sahil k─▒s─▒mlar─▒n─▒ ele ge├žirerek Basra K├Ârfezi'ne kadar geldi ve Katar ile Bahreyn'i Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču topraklar─▒na katt─▒. Ancak ilerleyi┼čine devam etmeyen Piri Reis, donanmay─▒ Barsa'da b─▒rakarakS├╝vey┼č'e d├Ând├╝. Bu y├╝zden bir s├╝re hapsedildi, 1554'te ise S├╝leyman taraf─▒ndan idam edildi. Hint Okyanusu ├╝zerine yap─▒lacak olan ├╝├ž├╝nc├╝ sefer i├žin Koca Murat Reis g├Ârevlendirildi. A├ž─▒k denizde Dom Diogo de Noronha komutas─▒ndaki Portekiz Donanmas─▒'yla yap─▒lan ├žarp─▒┼čmalardan Koca Murat Reis zaferle ayr─▒lsa da r├╝zg├ór─▒n aksi istikamette olmas─▒ sebebiyle Basra'ya d├Ânmek zorunda kald─▒.Ba┼čar─▒yla sonu├žlanmayan bu seferin ard─▒ndan Seydi Ali Reis'in ├Ânderli─činde d├Ârd├╝nc├╝ ve son sefer 1553 y─▒l─▒nda yap─▒ld─▒. Portekiz gemileriyle yap─▒lan ├žat─▒┼čmalar ve yakalan─▒lan f─▒rt─▒nalar sebebiyle zay─▒flayan ve say─▒s─▒ azalan Osmanl─▒ gemileri Surat'a ula┼čarak, kalan te├žhizat ve toplar─▒ Gucerat sultan─▒n─▒n valisi Recep Han'a b─▒rakt─▒. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ile Safev├« Devleti aras─▒ndaki ili┼čkilerin iyi olmamas─▒ sebebiyle bir s├╝re burada kalan Seydi Ali Reis, 1555'te imzalanan Amasya Antla┼čmas─▒'n─▒n ard─▒ndan hareket etti─či ─░stanbul'a 1557 y─▒l─▒nda vard─▒.



S├╝leymanname'de yer alan I. S├╝leyman'─▒ Nahc─▒van Seferi s─▒ras─▒nda g├Âsteren bir minyat├╝r

┼×ah Tahmasp'─▒n Erci┼č, Adilcevaz, Bargiri ve Ahlat'─▒; o─člu ─░smail Mirza'n─▒n ise Erzurum'u almas─▒ ├╝zerine Damat R├╝stem Pa┼ča komutas─▒ndaki kuvvetler ─░ran ├╝zerine yolland─▒. Ancak sonralar─▒ bu kuvvetler geri ├ža─čr─▒ld─▒ ve 28 A─čustos 1553'te S├╝leyman komutas─▒ndaki ordu sefere ├ž─▒kt─▒.

S├╝leyman, tahta ge├žmek istedi─či y├Ân├╝nde s├Âylentiler olan o─člu Mustafa'y─▒ 6 Ekim'de, Konya Ere─člisi'nde bo─čdurdu.

Ayn─▒ g├╝n R├╝stem Pa┼ča sadrazaml─▒ktan azledildi ve yerine Kara Ahmed Pa┼ča getirildi. ├ľte yandan k─▒┼č─▒ Halep'te ge├žiren, ilkbaharda ise Nah├ž─▒van'a kadar ilerleyen Osmanl─▒ ordusu, ┼×ah Tahmasp'─▒n ├žekilmesi ├╝zerine Nah├ž─▒van, Revan ve Karaba─č taraflar─▒n─▒ ele ge├žirdi.

 Amasya'ya d├Ând├╝ ve k─▒┼č─▒ burada ge├žirdi.] 29 May─▒s 1555'te, iki devlet aras─▒nda imzalanan Amasya Antla┼čmas─▒ ile s─▒n─▒r belirlenirken; Ba─čdat dahil Irak'─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒, Azerbaycan'─▒n bat─▒s─▒, F─▒rat ile Dicle nehirleri aras─▒ndaki b├Âlge ve Tebriz Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nda kald─▒. 31 Temmuz 1555'te ─░stanbul'a d├Ânen S├╝leyman, 29 Eyl├╝l'de Sadrazam Kara Ahmed Pa┼ča'y─▒ idam ettirdi ve yerine tekrardan Damat R├╝stem Pa┼ča'y─▒ getirdi.

Habsburglarla Fransa aras─▒nda 1551 y─▒l─▒ndan beri s├╝regelen sava┼č esnas─▒nda Fransa Kral─▒ II. Henri, 30 Aral─▒k 1557 tarihinde S├╝leyman'a mektup yazarak kendisinden yard─▒m istedi. Fransa'ya yard─▒m amac─▒yla nisan 1558'de ─░stanbul'dan ayr─▒lan Turgut Reis ve Piyale Pa┼ča komutas─▒ndaki Osmanl─▒ Donanmas─▒, 13 Haziran 1558'de ─░talya'ya vard─▒. Temmuz ay─▒nda ─░spanyol ─░mparatorlu─ču'nun elindeki Balear Adalar─▒'na, ba┼čar─▒yla sonu├žlanan sald─▒r─▒lar d├╝zenlenmeye ba┼čland─▒.Bunun ├╝zerine ─░spanya Kral─▒ II. Felipe, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun elindeki Trablus'u geri almak amac─▒yla Papa IV. Paulus'tan yard─▒m istedi. ─░spanyol ─░mparatorlu─ču, Venedik Cumhuriyeti, Papal─▒k Devletleri, Ceneviz Cumhuriyeti, Savoie D├╝kal─▒─č─▒ ve Malta ┼×├Âvalyeleri'nden olu┼čan donanma, 10 ┼×ubat 1560'ta Trablus'a do─čru yola ├ž─▒kt─▒. 7 Mart'ta Cerbe adas─▒n─▒ ele ge├žiren donanma, burada bir kale in┼čas─▒na ba┼člad─▒.Piyale Pa┼ča komutas─▒ndaki Osmanl─▒ Donanmas─▒ ise 11 May─▒s'ta Cerbe'ye ula┼čt─▒. Yap─▒lan deniz muharebesinden Osmanl─▒ Donanmas─▒ zaferle ayr─▒ld─▒.

O─čullar─▒ ┼×ehzade Bayezid ile ┼×ehzade Selim aras─▒nda ya┼čanan taht kavgas─▒nda Selim'in taraf─▒nda oldu. ─░ran'a s─▒─č─▒nan Bayezid ve o─čullar─▒n─▒, ┼×ah Tahmasb ile yapt─▒─č─▒ mektupla┼čman─▒n sonunda, 25 Eyl├╝l 1561'de, Kazvin'de bo─čdurttu.



Johann Peter Krafft taraf─▒ndan 1825 y─▒l─▒nda yap─▒lan bu tabloda, Zigetvar Ku┼čatmas─▒ g├Âsterilmektedir.

21 Temmuz 1561'de Sadrazam R├╝stem Pa┼ča ├Âld├╝, yerine Semiz Ali Pa┼ča atand─▒. 1562 y─▒l─▒nda ─░stanbul'a gelen el├ži Ogier Ghiselin de Busbecq arac─▒l─▒─č─▒yla Habsburglarla Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču aras─▒nda sekiz y─▒ll─▒k bir antla┼čma imzaland─▒. Bu antla┼čmaya g├Âre Ferdinand, Erdel'in Osmanl─▒'da kald─▒─č─▒n─▒ ve 1547'deki antla┼čmada oldu─ču gibi y─▒ll─▒k 30.000 alt─▒n vergi vermeyi kabul etti.

Turgut Reis ve Piyale Pa┼ča'n─▒n komutas─▒ndaki Osmanl─▒ Donanmas─▒, 18 May─▒s 1565 tarihinde Malta ┼×├Âvalyeleri'nin elindeki Malta adas─▒n─▒ bir kez daha ku┼čatt─▒.Malta ┼×├Âvalyeleri'nin yan─▒nda ─░spanyol ─░mparatorlu─ču, Sicilya Krall─▒─č─▒ ve Maltal─▒ siviller de adan─▒n savunmas─▒na destek oldu. 11 Eyl├╝l'de ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanan ku┼čatma sonras─▒nda Turgut Reis de ├žarp─▒┼čmalar esnas─▒nda ald─▒─č─▒ darbe ile vefat etti.Ancak 1565 y─▒l─▒nda I. S├╝leyman'─▒n vefat─▒na az kala Piyale Pa┼ča komutas─▒ndaki gemiler Sak─▒z Adas─▒'n─▒ fethetmi┼člerdir.

Osmanl─▒ h├╝k├╗meti, 1562'deki antla┼čmada yer alan ko┼čullara g├Âre y─▒ll─▒k vergisini ├Âdemeyen Ferdinand'─▒n 1564 y─▒l─▒ndaki ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan Kutsal Roma ─░mparatoru olan II. Maximilian'dan hem eski bor├žlar─▒n ├Âdenmesini hem de kalan alt─▒ y─▒l i├žin vergilerin ├Âdenmesi teminat─▒n─▒ istedi.Maximilian, ─░stanbul'a g├Ânderdi─či el├žiyle bu ko┼čullar─▒ yerine getirdi. Ancak kar┼č─▒l─▒kl─▒ s─▒n─▒r ihlalleri sonras─▒nda, Semiz Ali Pa┼ča'n─▒n 28 Haziran 1565'teki ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan sadrazaml─▒─ča gelen Sokollu Mehmed Pa┼ča'n─▒n tutumu ├╝zerine S├╝leyman; 1 May─▒s 1566'da, yakla┼č─▒k 13 y─▒l aradan sonra, 73 ya┼č─▒nda 13. seferine ├ž─▒kt─▒. 27 Haziran'da Belgrad'a varan ve burada Sigismund Zapolya'n─▒n kuvvetlerinin de kat─▒ld─▒─č─▒ Osmanl─▒ Ordusu, 2 A─čustos'ta Zigetvar'a vard─▒.S├╝leyman ise ku┼čatma yerine 5 A─čustos'ta varm─▒┼č ve ku┼čatman─▒n g├Âr├╝lebilece─či bir tepede yer alan ├žad─▒r─▒na yerle┼čmi┼čti. 7 Eyl├╝l 1566 gecesi, Zigetvar'─▒n al─▒nmas─▒ndan bir g├╝n ├Ânce, kaynaklara g├Âre nikris, dizanteri, fel├ž veya anjin sebebiyle vefat etti. ├ľte yandan Zigetvar'─▒n yan─▒nda G├Âle, Yanva, L├╝gos ve di─čer baz─▒ kaleler de ele ge├žirilmi┼čti.S├╝leyman'─▒n ├Âl├╝m├╝ 48 g├╝n boyunca, 21 Ekim g├╝n├╝ ordunun Zigetvar'dan ayr─▒l─▒┼č─▒na kadar sakland─▒. Cenazesi, 28 Kas─▒m'da ┼čeyh├╝lislam Mehmet Ebussuud Efendi'nin k─▒ld─▒rd─▒─č─▒ namaz─▒n ard─▒ndan S├╝leymaniye Camii'nde topra─ča verildi. S├╝leyman'─▒n vefat─▒n─▒n ard─▒ndan yerine o─člu II. Selim ge├žti.

K├╝lt├╝r ve sanat alan─▒ndaki geli┼čmeler 


Mimari geli┼čmeler 



S├╝leymaniye Camii, Kanuni Sultan S├╝leyman taraf─▒ndan Mimar Sinan'a 1551-1558 y─▒llar─▒ aras─▒nda yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

I. S├╝leyman'─▒n padi┼čahl─▒─č─▒ d├Âneminde, I. Fran├žois taraf─▒ndan ─░stanbul'a yollanan Frans─▒z el├ži Pierre Gilles'in yazd─▒klar─▒na g├Âre ┼čehirde Bizans ─░mparatorlu─ču d├Âneminden fazla yap─▒ kalmam─▒┼čt─▒. D├Âneminde birden fazla sultan k├╝lliye yapt─▒ran S├╝leyman d├Âneminde ilk olarak, babas─▒ I. Selim d├Âneminde yap─▒m─▒na ba┼član─▒lan I. Selim K├╝lliyesi'nin yap─▒m─▒ tamamlan─▒rken; o─člu Mehmed i├žin ┼×ehzadeba┼č─▒ K├╝lliyesi ve kendisi i├žin, Osmanl─▒ mimarisinin en ├Ânemli ├Ârneklerinden biri olarak kabul edilen S├╝leymaniye K├╝lliyesi yap─▒ld─▒.Yine padi┼čah─▒n yak─▒nlar─▒n─▒n k├╝lliyeleri; R├╝stem Pa┼ča K├╝lliyesi, Sokollu Mehmed Pa┼ča K├╝lliyesi, K─▒l─▒├ž Ali Pa┼ča K├╝lliyesi, Haseki K├╝lliyesi ve Mihrimah Sultan k├╝lliyeleri (├ťsk├╝dar ve Edirnekap─▒'da olmak ├╝zere iki tane), Had─▒m ─░brahim Pa┼ča K├╝lliyesi, Kara Ahmed Pa┼ča K├╝lliyesi de bu d├Ânemde in┼ča edildi.

├ľte yandan n├╝fus art─▒┼č─▒na ba─čl─▒ olarak ─░stanbul'da ├žekilen su s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek amac─▒yla su tesisleri yenilendi ve K─▒rk├že┼čme su sistemi kuruldu.


Bu imar faaliyetlerinde ba┼č─▒ ├žeken kurum, saraya ba─čl─▒ olarak ├žal─▒┼čan ve devlet s─▒n─▒rlar─▒ndaki her t├╝rl├╝ resm├« in┼čaat i┼člerini y├╝r├╝ten Hassa Mimarlar Oca─č─▒ ile ba┼č─▒ndaki hassa mimarba┼č─▒ idi. S├╝leyman tahta ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├Ânemde hassa mimarba┼č─▒, I. Selim d├Âneminde g├Âreve gelen Acem Ali'ydi.1538 veya 1539 y─▒l─▒nda ├Âlen Acem Ali'nin ard─▒ndan yerine gelen ve S├╝leyman d├Âneminde yap─▒lan mimari eserlerin ├žo─čunda imzas─▒ bulunan Mimar Sinan, Osmanl─▒ d├Âneminin en b├╝y├╝k mimarlar─▒ndan biri olarak kabul edilmektedir.


Sanatsal geli┼čmeler 

I. S├╝leyman'─▒n saltanat─▒ d├Âneminde yeti┼čen ba┼čl─▒ca ┼čairler aras─▒nda Fuz├╗l├«, B├óki, Pir Sultan Abdal ve Ba─čdatl─▒ Ruhi g├Âsterilmektedir.Matrak├ž─▒ Nasuh ise d├Ânemin ├Ânemli ressam, tarih├ži ve minyat├╝r sanat├ž─▒lar─▒ndand─▒. Yine bu ├ža─čda ya┼čayan ve S├╝leymanname'yi yazan ┼čehnameci Arif├«, nakka┼č Nigar├« ve hattat Ahmed Karahisar├« de d├Ânemin ├Ânde gelen sanat├ž─▒lar─▒ aras─▒nda yer almaktad─▒r.

Sultan S├╝leyman d├Âneminde ayr─▒ca sadrazam Pargal─▒ Makbul ─░brahim Pa┼ča, Moha├ž Meydan Sava┼č─▒ sonras─▒nda Budin'den ─░stanbul'a ├ť├ž G├╝zeller olarak an─▒lan mitolojik heykeller getirmi┼č ve At Meydan─▒nda bulunan saray─▒na dikmi┼čtir. Bu heykeller her ne kadar ilgi uyand─▒rsa da baz─▒ ├ževreler taraf─▒ndan put olarak g├Âr├╝l├╝p ho┼č kar┼č─▒lanmad─▒─č─▒ i├žin kal─▒c─▒ olamam─▒┼čt─▒r. Bu heykellerin yan─▒ s─▒ra, Budin'den baz─▒ Do─ču ve Bat─▒ d├╝┼č├╝n├╝rlerinin eserleri ─░stanbul'a getirilmi┼č ve k├╝t├╝phane olu┼čturulmu┼čtur. Bu eserler Macar kral─▒ Matthias Corvinus'un kurdu─ču geni┼č k├╝t├╝phaneden sava┼č ganimeti olarak elde edilmi┼čtir. S├╝leyman bu y├Ân├╝yle Osmanl─▒ k├╝t├╝phane k├╝lt├╝r├╝nde etkili ve ├Ânemli bir padi┼čah olarak yer al─▒r.


E─čitim 

Sultan S├╝leyman d├Âneminde ├žok say─▒da medrese kurulmu┼čtur. Bu d├Ânemde sarayda kurulan k├╝t├╝phanelerden ├žok, medrese ve k├╝lliyelerde kurulan k├╝t├╝phanelerin ├Ân planda oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Bu da, devletin halk─▒n e─čitimini daha ├Ân planda tutmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒n g├Âstergesi olarak g├Âr├╝lebilir.

I. S├╝leyman d├Âneminde kurulan ve Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ikinci b├╝y├╝k e─čitim kurumu olan S├╝leymaniye Medreseleri a├žm─▒┼č oldu─ču farkl─▒ bilim dallar─▒ nedeniyle (├Âzellikle t─▒p, matematik ve di─čer akli bilimler) yeniden bir s─▒n─▒flamaya gidilmi┼čtir. Sultan S├╝leyman d├Âneminde yap─▒lan d├╝zenlemeyle Osmanl─▒ medreselerinde e─čitim Dahil medreselerinden sonra iki a┼čamaya ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Birincisi Sahn-─▒ Seman medreselerinde hukuk, il├óhiyat ve edebiyat dallar─▒nda yap─▒lan e─čitim, ikincisi ise S├╝leymaniye Medreselerinde matematik ve t─▒p alanlar─▒nda yap─▒lan e─čitimdir.


├ľzel hayat─▒ 


Alman Barok ressam Anton Hickel'in "H├╝rrem ve Sultan" adl─▒ tablosu (1780)

Saruhan Sancak Beyi oldu─ču s─▒ralarda hareme giren ve ger├žek ismi bilinmedi─činden F├╝lane Hatun olarak ge├žen kad─▒n, ├žo─ču tarih├ži taraf─▒ndan S├╝leyman'─▒n ilk e┼či olarak g├Âsterilmektedir. Tarih├ži ├ça─čatay Ulu├žay; S├╝leyman'─▒n H├╝rrem Sultan, Mahidevran Sultan ve G├╝lfem Hatun olmak ├╝zere ├╝├ž e┼či oldu─čunu ve ba┼čka e┼člerinin de olabilece─čini s├Âyler. ├ľte yandan F├╝lane Hatun'dan d├╝nyaya gelen Mahmud;Mahidevran Sultan'dan d├╝nyaya gelen ┼×ehzade Mustafa; H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya gelen ┼×ehzade Mehmed, ┼×ehzade Abdullah, ┼×ehzade Selim, ┼×ehzade Bayezid, ┼×ehzade Cihangir, Mihrimah Sultan ve annesinin G├╝lfem Hatun oldu─ču y├Ân├╝nde g├Âr├╝┼čler olan ┼×ehzade Murad olmak ├╝zere S├╝leyman'─▒n toplamda sekiz erkek ile iki k─▒z ├žocu─čunun oldu─ču kesin olarak bilinmektedir.Bunlara ek olarak Y─▒lmaz ├ľztuna; ┼×ehzade Orhan, ┼×ehzade Ahmed, ┼×ehzade Osman, ┼×ehzade Abdullah, ┼×ehzade Mehmed, ┼×ehzade Mehmed, ┼×ehzade Orhan'─▒ da S├╝leyman'─▒n o─člu olarak g├Âstererek bu say─▒n─▒n on be┼č oldu─čunu belirtir ve Fatma Sultan ad─▒nda bir k─▒z─▒ daha oldu─čunu s├Âyler.


E┼čleri

F├╝lane Hatun: S├╝leyman'─▒n ilk e┼či olup, ger├žek ad─▒ bilinmemektedir. 1512'de d├╝nyaya gelen Mahmud'un annesiydi.

H├╝rrem Sultan: Sancak beyli─či veya 1520'deki tahta ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n ard─▒ndan haremine girdi─či tahmin edilen cariye H├╝rrem Sultan, 1521'de Mahmed'i, 1522'de Mihrimah'─▒, 1522 veya 1523'te Abdullah'─▒, 1524'te Selim'i, 1525'te Bayezid'i, 1531'de Cihangir'i d├╝nyaya getirdi. 15 Nisan 1558'de vefat etti.

Mahidevran Sultan (baz─▒ kaynaklarda ismi G├╝lbahar olarak da ge├žer)[: 1500 y─▒l─▒ civar─▒nda do─čan ve cariye k├Âkenli olan Mahidevran Sultan, 1515 y─▒l─▒nda Mustafa'y─▒ d├╝nyaya getirdi. Mustafa'n─▒n S├╝leyman taraf─▒ndan 6 Ekim 1553'te bo─čdurulmas─▒n─▒n ard─▒ndan Bursa'da ya┼čamaya ba┼člad─▒.3 ┼×ubat 1581'de, Bursa'da vefat etti.

G├╝lfem Hatun: S├╝leyman'─▒n, H├╝rrem Sultan'dan ├Ânceki ve sonraki hasekisi oldu─ču y├Ân├╝nde g├Âr├╝┼čler olan, cariye k├Âkenli e┼čiydi.1561 veya 1562 y─▒l─▒nda vefat eden G├╝lfem Hatun'un 1521'de d├╝nyaya gelen ve 12 Ekim 1521'de vefat eden ┼×ehzade Murad'─▒n annesi oldu─ču y├Ân├╝nde g├Âr├╝┼čler mevcuttur.


Çocukları


Kanuni Sultan S├╝leyman ve H├╝rrem Sultan'─▒n o─čullar─▒; 11. Osmanl─▒ padi┼čah─▒ ve 90. ─░slam halifesi, II. Selim.

┼×ehzade Mahmud: 1512 y─▒l─▒nda, F├╝lane Hatun'dan do─čan S├╝leyman'─▒n ilk o─čluydu. 29 Ekim 1521'de, ge├žirdi─či hastal─▒k sebebiyle vefat etti.

┼×ehzade Mustafa: 1515 y─▒l─▒nda Mahidevran Sultan'dan d├╝nyaya geldi.├çe┼čitli sancaklarda, sancak beyi olarak g├Ârev yapt─▒. Tahta ge├žmek istedi─či s├Âylentilerinin ard─▒ndan 6 Ekim 1553 g├╝n├╝, Konya Ere─člisi'nde babas─▒ S├╝leyman taraf─▒ndan bo─čdurtuldu.

┼×ehzade Murad: 1521'de d├╝nyaya gelen ve ekim 1521'de vefat eden Murad'─▒n annesi kesin olarak bilinmese de, G├╝lfem Hatun oldu─ču y├Ân├╝nde iddialar bulunmaktad─▒r.

┼×ehzade Mehmed: 1521 y─▒l─▒nda H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya gelen Mehmed, 1543 y─▒l─▒nda vefat etti.

Mihrimah Sultan: 1522 y─▒l─▒nda, H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya geldi, 1578'de vefat etti.

┼×ehzade Abdullah: 1522 veya 1523 y─▒l─▒nda, H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya gelen Abdullah, do─čumundan iki-├╝├ž y─▒l sonra vefat etti.

┼×ehzade Selim: 1524'te H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya geldi.Annesi H├╝rrem Sultan'─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra, karde┼či Bayezid ile girdi─či taht m├╝cadelesinde babas─▒ S├╝leyman'─▒n da deste─čini ald─▒. S├╝leyman'─▒n vefat─▒n─▒n ard─▒ndan, II. Selim olarak Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ oldu. 1574'te ├Âlene kadar padi┼čah olarak kald─▒.

┼×ehzade Bayezid (1525-1561): 1525'te H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya geldi. H├╝rrem Sultan'─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra, karde┼či Selim ile taht m├╝cadelesine girdi. S├╝leyman'─▒n Selim'in taraf─▒n─▒ tutmas─▒yla ─░ran'a ka├žt─▒. 1561'de Osmanl─▒ el├žileri taraf─▒ndan Kazvin'de bo─čularak ├Âld├╝r├╝ld├╝.

┼×ehzade Cihangir (1531-1553): 1531'de H├╝rrem Sultan'dan d├╝nyaya gelen Cihangir, 1553'te vefat etti.

┼×ehzade Orhan (1543-1562)

┼×ehzade Ahmed

┼×ehzade Osman (1545-1562)

┼×ehzade Abdullah

┼×ehzade Mehmed (1526-1533)

┼×ehzade Mehmed (3 ya┼č─▒nda bo─čduruldu─ču bilgisi var)

┼×ehzade Orhan (1554-1562)

─░smi bilinmeyen bir k─▒z

Raziye Sultan

Edeb├« kimli─či 

├élem i├žre m├╗teber bir nesne yok devlet gibi

Olmaya devlet cihanda bir nefes s─▒hhat gibi

ÔÇöI. S├╝leyman

Muhibb├« mahlas─▒yla ┼čiirler yazan S├╝leyman'─▒n bir de divan─▒ vard─▒r.

nadiren de olsa Muhib, I. S├╝leyman, Meft├╗n├«, ├éciz├« mahlaslar─▒n─▒ kulland─▒─č─▒ hacimli divan─▒nda tam 2779 adet gazel bulunmaktad─▒r ki, Divan ┼čairleri aras─▒nda en fazla gazel yazm─▒┼č olan Z├ót├«'nin bile ula┼čt─▒─č─▒ gazel say─▒s─▒ 1825'tir. Kanuni b├Âylece Divan edebiyat─▒n─▒n gazel rekorunu k─▒rm─▒┼čt─▒r.

Pop├╝ler k├╝lt├╝re etkileri 


2003 yap─▒m─▒ H├╝rrem Sultan isimli T├╝rk dizisinde S├╝leyman'─▒ Ali S├╝rmeli canland─▒rd─▒. 2011 y─▒l─▒ndan beri yay─▒nda olan ve S├╝leyman d├Âneminin anlat─▒ld─▒─č─▒ Muhte┼čem Y├╝zy─▒l adl─▒ T├╝rk dizisinde ise Halit Ergen├ž taraf─▒ndan canland─▒r─▒lmaktad─▒r.

Ubisoft'un yap─▒mc─▒l─▒─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒, 2011 yap─▒m─▒ Assassin's Creed: Revelations oyununda yer almaktad─▒r.

Kaynak├ža 

Konuyla ilgili di─čer Wikimedia sayfalar─▒ :

   

Commons'ta I. S├╝leyman ile ilgili ├žoklu ortam dosyalar─▒ bulunmaktad─▒r.

   

VikiKaynak'ta I. S├╝leyman ile ilgili belge kay─▒tlar─▒ bulunmaktad─▒r.

   

Vikis├Âz'de I. S├╝leyman ile ilgili ├Âzl├╝ s├Âzler bulunmaktad─▒r.

Genel

Mansel, Phillip (1998). Constantinople : City of the World's Desire, 1453ÔÇô1924. New York: St. Martin's Griffin. ISBN 978-0312187088.

Clot, Andr├ę (1992). Suleiman the Magnificent : The Man, His Life, His Epoch. Londra: Saqi Books. ISBN 978-0863561269.

Kinross, Patrick (1979). The Ottoman centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire. New York: Morrow. ISBN 978-0688080938.

Imber, Colin (2002). The Ottoman Empire, 1300ÔÇô1650 : The Structure of Power. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0333613863.

Cel├ólz├óde Mustafa ├çelebi (┼×ubat 2011). Kanun├«'nin Tarih├žisinden Muhte┼čem ├ça─č. ─░stanbul: Kariyer Yay─▒nc─▒l─▒k. ISBN 978-9944-300-59-9.

Sakao─člu, Necdet (Nisan 2012). S├╝leyman, Hurrem ve Di─čerleri: Bir D├Ânemin Ger├žek Hikayesi.

Sakao─člu, Necdet; G├╝r, Ay┼čen (┼×ubat 2011). "Muhte┼čem Y├╝zy─▒l─▒n Anatomisi". NTV Tarih (25). ISSN 1308-7878.

Severy, Merle (Kas─▒m 1987). "The World of S├╝leyman the Magnificent". National Geographic (Washington, DC: National Geographic Society) (172). ISSN 0027-9358.

Akg├╝nd├╝z, Ahmed; ├ľzturk, Said (2011). Ottoman History: Misperceptions and Truths. IUR Press. ISBN 9789090261089.

Turnbull, Stephen R (2003). The Ottoman Empire, 1326ÔÇô1699. Osprey Publishing Ltd. ISBN 9780415969130.

Uzun├žar┼č─▒l─▒, ─░smail Hakk─▒ (1983). Osmanl─▒ Tarihi, II. cilt. Ankara. ISBN 975-16-0012-X.

Kumrular, ├ľzlem (edit├Âr) (2007). Muhte┼čem S├╝leyman. ─░stanbul: Kitap Yay─▒nevi. ISBN 975-6051-77-1.

Bu yazř toplam 1599 defa okundu.
 
Payla■
Bu Yazřya HenŘz Yorum Eklenmemi■.
GEREKLŢ SAYFALAR
YAZARLAR
Reklamlar
Reklamlar
SŢTE ANKET
Hayratta n├╝fus art├Ż├ż├Ż olsunmu
Evet iyi olur
Fark etmez
Olmas├Żn s├Żk├Żnt├Ż olur
Yat├Żr├Żmdan sonra olur
Geri D├Ân├╝├ż imkan├Ż yok
Reklamlar